„Studium wolne” a zagadnienie kształcenia nauczycieli szkół średnich na Uniwersytecie Warszawskim w okresie II Rzeczypospolitej
2017, 62, Numer 3
Polska Akademia Nauk, Instytut Historii Nauki
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 241 KB
Liczba wyświetleń:108
Liczba pobrań:17
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
In 1918, Poland’s education authorities began to build a uniform school system. Improving secondary education and organising teacher education were important tasks. In the 1870s education in Galicia was Polonised (including universities in Cracow and Lviv), and a system of secondary school teacher education was established. Candidates were educated at university philosophical faculties. Qualifications were obtained after passing state examinations in content knowledge and pedagogical knowledge. University studies in the Second Polish Republic were organised according to the principles of “free study”, which educated researchers. A vast majority of students undertook studies to prepare for the teaching profession. The article deals with the adjustment of ministerial regulations and studies at the Faculty of Philosophy (later Faculty of Humanities and Faculty of Mathematics and Natural Sciences) at the University of Warsaw to the needs of vocational education of teachers. Since 1926, future researchers and future teachers were subject to the Master’s degree regulations. The choice of career in teaching or in academia began only after obtaining a Master’s degree. Additionally, teachers needed to acquire theoretical and practical pedagogical qualifications: during a one-year or two-year pedagogical program organised by Bogdan Nawroczyński at the Faculty of Humanities. This period saw the development of pedagogical research and an increased interest in pedagogy.
Bibliografia
Araszkiewicz F. 1967. Szkoła średnia ogólnokształcąca na ziemiach polskich w latach 1916–1918, „Rozprawy z dziejów oświaty”, t. 10, Wrocław.
Bartnicka K. 2007. Uniwersytet europejski dawniej i dziś, „Artes Liberales. Zeszyty Naukowe Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora”, Pułtusk, nr 1 (2), s. 5–20.
Bartnicka K. 2015. How to study Mathematics – the manual for Warsaw University 1st Year students in the interwar period, „Technical Transactions. Fundamental Sciences”, Issue 2 – np (20), Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków, s. 13–32.
Bartnicka K. 2015. Jak studiować historię, [w:] Polskie dziedzictwo edukacyjne od XVI do XX wieku – ciągłość i zmiana. Zbiór studiów rozpraw ofiarowanych Profesorowi Lechowi Mokrzeckiemu z okazji Jubileuszu 80 urodzin, t. 1, red. R. Grzybowski, K. Jakubiak, M. Brodnicki, T. Maliszewski, Seria „Szkoła–Państwo–Społeczeństwo”, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Brodacka-Adamowicz E. 2012. Renata et illuminata. Organizacja, działalność i polityka oświatowa Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w świetle przepisów wykonawczych, Rozprawa naukowa nr 117, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach, Siedlce.
Chodakowska J. 1990. Kształcenie nauczycieli szkół średnich w uniwersytetach galicyjskich na przełomie XIX i XX wieku, „Rozprawy z dziejów oświaty”, t. 33, Wrocław.
Dutkowa R. 1968. Studium Pedagogiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego 1921–1952, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, nr 4 (42).
Garlicki A. red. 1982. Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1915–1939, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Janiszewski Z. 1915. Dział informacyjny. (organizacja pracy matematycznej), [w:] Poradnik dla samouków. Wskazówki metodyczne dla studiujących, t. 1, Wydawnictwo A. Heflicha i St. Michalskiego z zapomogi Kasy imienia dra J. Mianowskiego, Warszawa.
Kotarbiński T. 1920. Czy wydziały filozoficzne uniwersytetów mają być wydziałami niauczycielskiemi?, „Nauka Polska”, t. 3, Warszawa.
Leśniewski C. 1928. Czem (!) są studia uniwersyteckie, cz. 2, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Majewski P.M. 2016. Społeczność akademicka 1915–1939, [w:] Dzieje Uniwersytetu Warszawskiego 1915–2016, Seria „Monumenta Universitatis Varsoviensis 1816–2016”, Warszawa.
Mały Rocznik Statystyczny. 1939. Rok X, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa.
Manteuffel J. 1927. Jak studiować filologię klasyczną, cz. 1, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Manteuffel T. 1927. Jak studiować historię, cz. 1, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Miąso J. red. 1980. Historia wychowania. Wiek XX, cz. 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Miąso J. 1985. Uniwersytecka tradycja kształcenia nauczycieli, „Rozprawy z dziejów oświaty”, t. 28, s. 49–64.
Mońka-Stanikowa A. 1997. Studia Pedagogiczne na Uniwersytecie Warszawskim w okresie 1926–1982, Wydawnictwo „Żak”, Warszawa.
Nawroczyński B. 1968. Komisja Egzaminów Państwowych na nauczycieli szkół średnich i Studium Pedagogiczne Uniwersytetu Warszawskiego (1927–1939), „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, nr 4 (42).
Ossowska M. 1927. Jak studiować nauki filozoficzne, cz. 1, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Pęcherski M., Świątek M. red. 1977. Organizacja oświaty w Polsce w latach 1917–1977. Podstawowe akty prawne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Podkowińska Z. 1928. Jak studiować prehistorię, cz. 2, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Rozporządzenie Ministra Wyznań i Oświaty z 15 czerwca 1911, L. 117, Dz.U. P. w sprawie uzyskiwania kwalifikacji nauczycielskiej dla szkól średnich (wraz z liceami żeńskimi). 1913. [w:] Zbiór najważniejszych przepisów uniwersyteckich, oprac. K. Kumaniecki, Kraków; cyt. za: Stinia M. 2014. Uniwersytet Jagielloński, s. 179.
Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 9 października 1924 roku w sprawie egzaminu państwowego na nauczyciela szkół średnich, Dz.U. 1924 r. Nr 91, poz. 859, przedruk: Pęcherski M., Świątek M. red. 1977. Organizacja oświaty w Polsce w latach 1917–1977, Warszawa.
Stinia M. 2014. Uniwersytet Jagielloński w latach 1871–1914. Modernizacja procesu nauczania, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, Kraków.
Studium Historyczne na uniwersytecie. Poradnik dla studentów pierwszego roku. 1924. Warszawa.
Studium Matematyczno-Fizyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Informator dla nowo wstępujących. 1926. Praca zbiorowa. Maszynopis powielony. Koło Matematyczno-Fizyczne Słuchaczów UW, Warszawa.
Studium Matematyki, Fizyki i Astronomii na Uniwersytecie Warszawskim. Informator dla studentów. 1930. Praca zbiorowa. Wydanie litograficzne. Nakładem Komisji Wydawniczej Koła Matematyczno-Fizycznego Słuchaczów UW, Warszawa.
Szmyd K. 2003. Twórcy nauk o wychowaniu w środowisku akademickim Lwowa (1860–1939), Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów.
Szmydtowa Z. 1927. Jak studiować filologię nowożytną na uniwersytecie, cz. 1, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Twardowski K. 1933. O dostojeństwie Uniwersytetu, Uniwersytet Poznański, Poznań.
Ustawa o szkołach akademickich z dnia 13 lipca 1920 r., Dz.U. 1920 r., Nr 72, poz. 494, przedruk: Zamojska D. 2009. Akademicy i urzędnicy. Aneks 4, [w:] Kształtowanie ustroju państwowych szkół wyższych w Polsce 1915–1920, Warszawa, s. 248–267.
Ustawa z dnia 15 maja 1933 roku szkołach akademickich, Dz.U. 1933 r., Nr 29, poz. 247 przedruk: Pęcherski M., Świątek M. 1977. [w:] Organizacja oświaty w Polsce w latach 1917–1977, Warszawa, s. 219–233.
Ustawa z dnia 26 września 1922 roku dotycząca kwalifikacji zawodowych do nauczania w szkołach średnich ogólnokształcących i seminariach nauczycielskich prywatnych i państwowych, Dz.U. 1922 r. Nr 90, poz. 828, przedruk: Pęcherski M., Świątek M. red. 1977. Organizacja oświaty w Polsce w latach 1917–1977, Warszawa.
Ustawa z dnia 4 czerwca 1920 roku o tymczasowym ustroju władz szkolnych, Dz.U. 1920 r. Nr 50, poz. 304, przedruk z: Pęcherski M., Świątek M. 1977. [w:] Organizacja oświaty w Polsce w latach 1917–1977, Warszawa.
Walicki M. 1928. Jak studiować historię sztuki, cz. 2, [w:] Jak studiować na wydziale humanistycznym, Warszawa.
Wskazówki dla słuchaczów Wydziału Filozoficznego, zapisujących się na wykłady matematyczne i przyrodnicze. 1913. [w:] Zbiór najważniejszych przepisów uniwersyteckich, oprac. K. Kumaniecki. Kraków; cyt. za: Stinia M. 2014. Uniwersytet Jagielloński, s. 179.
Zamojska D. 2009. Akademicy i urzędnicy. Kształtowanie ustroju państwowych szkół wyższych w Polsce 1915–1920, t. 42, seria „Monografie z dziejów oświaty”, Warszawa.
Zaremba S. 1918. O najpilniejszych potrzebach nauki w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem matematyki, „Nauka polska, jej potrzeby, organizacja i rozwój. Rocznik Kasy Pomocy dla osób pracujących na polu naukowym, imienia doktora Józefa Mianowskiego”, t. 1, Warszawa.
Żarnowski J. 1995. Społeczeństwo polskie wobec szkoły w XX wieku, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 4 (158).
Inne artykuły z tego numeru
Podobne publikacje
18.02.2021
pedagogymotivationstudentexpectationsteacher educationteaching professionŚwiadomy vs. przypadkowy wybór kierunku studiów pedagogicznych – analiza porównawcza
Beata Mydłowska
23.06.2026
Nowośćteacher educationempowermentCapability Realisation Heuristicprofessional agencyprofessional autonomyteacher policyReframing teacher empowerment: Between policy logics and professional autonomy
Makito Yurita
26.06.2026
Nowośćdigital competencehigher educationteacher educationdigital transformationteacher educatorDigital technologies in teaching: insights from Vietnamese teacher educators through a European perspective
Joanna Madalińska-Michalak, Lan Nhi Truong Thi, Nguyen Tien Hoang
