Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Myśl Janusza Korczaka/ Henryka Goldszmita w kontekście debat obywatelskich o edukacji w Polsce oraz dyskusji nad realizacją demokratycznych praw dziecka w edukacji

2022, 67, Numer 4

Agnieszka Naumiuk

0000-0001-5390-4263

Uniwersytet Warszawski

Barbara Janina Sochal

Polskie Stowarzyszenie im. Janusza Korczaka

DOI

10.31338/2657-6007.kp.2022-4.11

Data publikacji

14.05.2023

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 218 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:40

Liczba pobrań:27

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The article shows the conclusions of the debates on education that took place in Poland in 2017–2019, as a result of the crisis of the Polish school that citizens wanted to heal. The crisis in education continues, and it is not becoming more democratic as it has been further weakened by the trauma of the pandemic, economic and political control, and the effects of the war in Ukraine, which have exposed the collapse of the system even more. Conclusions from the debates, confronted with the universality of what Janusz Korczak/ Henryk Goldszmit wrote, show how extremely contemporary, after a turbulent five years, is the recognition of the school as a place of education to democracy and a place for students to experience democracy. Korczak also lived in difficult times leading to war, but despite the current affairs, he always emphasised the need to change in us – adults. He wrote about the changes necessary for the realisation of children’s rights and about the shortcomings of education provided by their guardians. For him, democracy meant partnership with the child in building social reality in which the process of learning democracy should not take place without the active participation of children, but on the contrary, with their active contribution. His thought is still an element of hope for change. Both civic debates and Korczak’s reflections show the need to return to the values of upbringing, supporting the development and partner dialogue in learning, in spite of, or rather because of the weaknesses of school as the institution with the aim of socialisation, in which democracy seems to be an unnecessary addition, despite declarations.

Słowa kluczowe:

Janusz Korczak concepts of citizenship,democracy,children’s rights,civic debates,school crisis

Bibliografia

Biesta, G. (2011). From teaching Citizenship to learning democracy. W: G. Biesta, Learning Democracy in School and Society: Education, Lifelong Learning, and the Politics of Citizenship. Rotterdam: SensePublishers.

https://doi.org/10.1007/978-94-6091-512-3

Bińczycka, J. (2009). Spotkanie z Korczakiem. Olsztyn: Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego.

Budde, R., Markowska-Manista, U. (2020). Childhood and Children's Rights between Research and Activism. Honouring the Work of Manfred Liebel. Wiesbaden: Springer Nature.

https://doi.org/10.1007/978-3-658-29180-8

Council of Europe (2018). Reference Framework of Competences for Democratic Culture. Pobrane z: https://rm.coe.int/prems-008518-gbr-2508-reference-framework-of-competences-vol--3-8575-co/16807bc66e (otwarty 14.12.2022).

Dewey, J. (1972). Demokracja i wychowanie: Wstęp do filozofii wychowania. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

Freire, P. (1998). Pedagogy of freedom: Ethics, democracy and civic courage. Boston: Lanham, Rowman & Littlefield Publishers.

Freire, P. (2005). Pedagogy of the oppressed. New York: Continuum.

Gara, J., Jankowska, D., Zawadzka E. (red.). (2019). Pedagogika dialogu. Pomiędzy w intersubiektywnej przestrzeni edukacji. Warszawa: Akademia Pedagogiki Specjalnej. Pobrane z: http://www.aps.edu.pl/media/2200597/pedagogika_dialogu_2019-e-book_mniejsze.pdf. (otwarty 15.03.2019).

Giroux, H. A., (2001). Theory and resistance in education: Towards a pedagogy for the opposition revised and expanded Eeition (Critical Studies in Education and Culture Series). Westport, Connecticut; London: Bergin & Garvey.

Hart, R. (1992). Children's participation: From Tokenism to citizenship. Florencja: UNICEF Innocenti Essays, No. 4. UNICEF. Pobrane z: https://www.unicef-irc.org/publications/pdf/childrens_participation.pdf (otwarty 14.12.2022).

Jarosz, E. (2016). Partycypacja dzieci a rozwój zaangażowania obywatelskiego. Pedagogika społeczna, 2(60), 67-87.

Jest szkoła (1923). Rocznik Pedagogiczny. Warszawa.

Koalicja NIE dla chaosu w szkole. Pobrane z: https://niedlachaosuwszkole.pl/ (otwarty 14.03.2019).

Korczak, J. (1993). Jak kochać dziecko. Momenty wychowawcze. Prawo dziecka do szacunku. W: A. Lewin (red.). Korczak. Dzieła, t. 7. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona.

Korczak, J. (1998). Szkoła życia 1907-1908. Artykuły pedagogiczne 1900-1912. W: A. Lewin (red.). Korczak. Dzieła, t. 4. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Latona.

Korczak, J. (2008). Pisma rozproszone. Listy (1913-1939). W: H. Kirchner (red.), Korczak. Dzieła, t. 14, vol. 1. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.

Korczak, J. (2017). Teoria a praktyka. Artykuły pedagogiczne 1919-1939. W: H. Kirchner (red.). (2017). Korczak. Dzieła, t. 13. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.

Kwiatkowski, M. (red.). (2018). Kompetencje przyszłości. Seria Naukowa, t. 3. Warszawa: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.

Naumiuk, A. (2018). Education to participate and engage - Polish traditions and challenges of participation-oriented pedagogy. Polish Journal of Educational Studies 71(16-32). Pobrane z: https://sciendo.com/article/10.2478/poljes-2018-0003 (otwarty 9.10.2021).

https://doi.org/10.2478/poljes-2018-0003

O'Brien, T. (2015). Populism, protest and democracy in the twenty-first century. Contemporary Social Science, Vol. 10, 4, 337-348.

https://doi.org/10.1080/21582041.2016.1237438

Paglayan, A. S. (2020). The Non-Democratic Roots of Mass Education: Evidence from 200 Years. (EdWorkingPaper: 20-245).

https://doi.org/10.1017/S0003055420000647

Parker, W. (red.). (1995). Educating the democratic mind. New York: Sunny Press, State University of New York.

Pospieszna, P., Pietrzyk-Reeves, D. (2022). Responses of Polish NGOs engaged in democracy promotion to shrinking civic space. Cambridge Review of International Affairs, 35(4), 523-544.

https://doi.org/10.1080/09557571.2022.2027869

Program Sieć Organizacji Społecznych dla Edukacji (2022). Jakiej chcemy szkoły? Pobrane z: https://sosdlaedukacji.pl/jakiej-chcemy-szkoly/(otwarty 12.12.2022)

Raport (2018). Plan dla Edukacji. Pobrane z: https://przestrzendlaedukacji.files.wordpress.com/2019/01/plan_dla_edukacji_raport.pdf (otwarty 28.10.2022).

Raport NIK. (2019). Zmiany w systemie oświaty. Informacja o wynikach kontroli. Departament nauki, oświaty i dziedzictwa narodowego. Pobrane z: https://www.nik.gov.pl/plik/id,20607,vp,23235.pdf (otwarty 22.03.2023).

Raport PARP (2019). Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań. Luty 2019. Pobrane z: https://www.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/2019_02_Raport_Rynek-pracy_luty-2019.pdf (otwarty 14.03.2019).

Robinson, K., Aronika, L. (2015). Kreatywne szkoły. Kraków: Wydawnictwo Element.

Śliwerski, B. (2012). Dokąd zmierza polska edukacja? Neodidagmata, 33/34. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 65-74.

Vinterek, M. (2010). How to live democracy in the classroom. Education Inquiry, Vol. 1, No. 4, December 2010, 367-380. Pobrane z: https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.3402/edui.v1i4.21951 (otwarty 20.10.2022).

https://doi.org/10.3402/edui.v1i4.21951

Vucic, B., Sękowska, Z. (2020). Our Home: Janusz Korczak's experiments in democracy. Warszawa: Wydawnictwo Akademia Pedagogiki Specjalnej. Pobrane z: https://korczak.ckc.uw.edu.pl/items/show/173#?c=&m=&s=&cv (otwarty 10.06.2021).

Wasyluk, P., Kucner, A., Pacewicz, G. (2020). Edukacja przyszłości. Raport, analiza i kreowanie trendów. Olsztyn: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Pobrane z: http://www.uwm.edu.pl/trendy/gfx/raporty/EDUKACJA%20PRZYSZ%C5%81O%C5%9ACI%202020.pdf (otwarty 14.12.2022).

Włodek, E., Mirski, A. (red.). (2016). Pedagogika wobec wyzwań współczesności. Człowiek - wartości - wychowanie. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie. Pobrane z: https://wydawnictwo.ignatianum.edu.pl/sites/wydawnictwo/files/publikacje_pdf/pedagogika_wobec_wyzwan.pdf (otwarty 10.06.2021).

Wywiad z Bogusławem Śliwerskim (2021). Rada szkoły. Ale po co? Tygodnik spraw obywatelskich, 67/(15). Pobrane z: https://instytutsprawobywatelskich.pl/rada-szkoly-ale-po-co/ (otwarty 14.09.2022).

Youngs, R. (2019). Civic Activism Unleashed: New Hope or False Dawn for Democracy? New York: Carnegie Endowment for Intl Peace. (New York online edn, Oxford Academic, 24 Jan. 2019).

https://doi.org/10.1093/oso/9780190931704.001.0001

17 Tez Ruchu Społecznego Obywatele dla Edukacji. (2016). Pobrane z: https://obywateledlaedukacji.org/aktualnosci/przybijemy-do-drzwi-resortu-tezy-propozycje-do-obywatelskiej-reformy-edukacji/ (otwarty 14.03.2019).

Podobne publikacje