Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Culture war in Polish rock music. Contribution to research

2015, 60, Numer 1

Piotr Zańko

0000-0003-3931-2928

Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiczny

Anna Jawor

Instytut Slawistyki PAN, Zakład Badań Narodowościowych

DOI

-

Data publikacji

10.06.2015

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 133 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:129

Liczba pobrań:20

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Celem artykułu jest przybliżenie głównych założeń teoretycznych i metodologicznych transdyscyplinarnego projektu badawczego: „Sorry Polsko”. Wojna kultur w polskiej muzyce rockowej. Rzeczony projekt ma na celu ukazanie wojny kultur w tekstach polskiej muzyki rockowej na przestrzeni ostatnich dwu i pół dekady. Wojna kultur – rozumiana jako polityczny spór o zbiorową tożsamość i kształt rzeczywistości społeczno-kulturowej, wynikający z odmiennych źródeł moralnej interpretacji każdej ze stron tego sporu (Hunter 1991, Burszta 2013) – nie jest bowiem domeną li tylko bieżącej, instytucjonalnej polityki, ale jest również, a nawet przede wszystkim, obecna w sferze kultury symbolicznej, której jedną z egzemplifikacji – w tym kontekście szczególną – jest muzyka rockowa. Badania będą miały charakter jakościowy. Stosując interpretatywną analizę tekstów kulturowych, autorzy chcą ustalić, jaki obraz wojny kultur wyłania się z tekstów piosenek rockowych i gdzie przebiega oś sporu; jak wojna kultur w polskiej muzyce rockowej zmieniała się na przestrzeni ostatnich dwu i pół dekady oraz jaka jest relacja pomiędzy wojną kultur obecną w tekstach piosenek rockowych a wojną kultur rozgrywająca się w innych dyskursach (politycznym w ścisłym znaczeniu tego wyrazu, np. dyskursem debat sejmowych, społecznym i medialnym). Miejsce rocka wśród innych form ekspresji kulturowej oraz wpływu społecznego jest szczególne ze względu na jego dostępność, masowy i demokratyczny charakter. W treści piosenek rockowych zakodowana jest rzeczywistość myślowa zarówno twórców tekstów, jak i ich odbiorców. Rozpoznanie tych treści przybliży nam tę rzeczywistość, tak trudną do uchwycenia, bo często niedającą się wyrazić wprost. Tym samym wyniki badań stworzą szansę na pełniejsze zrozumienie przemian społeczno-kulturowych, jakich doświadczamy w obliczu przejścia ponowoczesnego. To bowiem właśnie te przemiany, zapoczątkowane w latach 60. na Zachodzie, „zainaugurowały” i cały czas podtrzymują coraz bardziej przybierającą na sile wojnę kultur.

Słowa kluczowe:

wojna kultur,muzyka rockowa,opór kulturowy,kultura alternatywna,edukacja nieformalna

Bibliografia

Adorno T.W. 1994. Teoria estetyczna, transl. K. Krzemieniowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Barker Ch. 2005. Studia kulturowe. Teoria i praktyka, transl. A. Sadza, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Baudrillard J. 2009. Przejrzystość zła. Esej o zjawiskach skrajnych, transl. S. Królak, Sic!, Warszawa.

Bauman Z. 2011. Kultura w płynnej nowoczesności, Agora, Warszawa.

Bloom A.D. 1997. Umysł zamknięty: o tym, jak amerykańskie szkolnictwo wyższe zawiodło demokrację i zubożyło dusze dzisiejszych studentów, transl. T. Bieroń, Zysk i S-ka, Poznań.

Buchanan P.J. 2006. Śmierć Zachodu. Jak wymierające populacje i inwazje imigrantów zagrażają naszemu krajowi i naszej cywilizacji, transl. D. Konik, J. Morka, J. Przybył, Wydawnictwo Wektory, Wrocław.

Burszta W.J., Rychlewski M. (eds.). 2003. A po co nam rock? Między duszą a ciałem, Wydawnictwo Twój Styl, Warszawa.

Burszta W.J. 2008. Świat jako więzienie kultury. Pomyślenia, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Burszta W.J. 2013. Kotwice pewności. Wojny kulturowe z popnacjonalizmem w tle, Iskry, Warszawa.

Burszta W.J., Kuligowski W. 1999. Dlaczego kościotrup nie wstaje: ponowoczesne pejzaże kultury, Sic!, Warszawa.

Burszta W.J., Kuligowski W. 2003. Miłosny dotyk rocka, Kultura Popularna, No 4.

Burszta W.J., Czubaj M., Rychlewski M. (eds.). 2005. Kontrkultura. Co nam z tamtych lat?, Wydawnictwo Academica, Warszawa.

Charmaz K. 2009. Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, transl. B. Komorowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Czubaj M. 2007. Biodra Elvisa Presleya: od paleoherosów do neofanów, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.

Duncombe S. (ed.). 2002. Cultural Resistance Reader, Verso, New York.

Fatyga B. 2005. Edukacja nieformalna w Polsce: historia i formy współczesne, in: Doświadczać uczenia. Materiały pokonferencyjne. Program Młodzież, Warszawa.

Fatyga B., Nowiński J., Kukołowicz T. 2009. Jakiej kultury Polacy potrzebują i czy edukacja kulturalna im ją zapewnia? Raport o problemach edukacji kulturalnej w Polsce dla Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa.

Fiorina M.P., Abrams S.J., Pope J.S. 2005. Culture War? A Myth of a Polarized America, Longman, New York.

Flick U. 2010. Projektowanie badania jakościowego, transl. P. Tomanek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Frith S. 1979. The Sociology of Rock, Constable, London.

Frith S. 1983. Sound Effects: Youth, Pleasure and the Politics of Rock’n’Roll, Constable, London.

Gogler P. 2005. O kontrkulturze i rocku lat 90. Nieuczesanych myśli kilka, in: W.J. Burszta, M. Czubaj, M. Rychlewski (eds.), Kontrkultura. Co nam z tamtych lat?, Wydawnictwo Academica, Warszawa.

Grossberg L. 1992a. We Gotta Get Out of This Place. Popular Conservatism and Postmodern Culture, Routledge, New York.

Grossberg L. 1992b. Rock and Roll in Search of An Audience, in: J. Lull (ed.), Popular Music and Communication, Sage, Newbury Park.

Glaser B.G., Strauss A.L. 2009. Odkrywanie teorii ugruntowanej: strategie badania jakościowego, transl. M. Gorzko, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Graff A. 2008. Rykoszetem. Rzecz o płci, seksualności i narodzie, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa.

Hall S. 1977. Culture, the Media and the Ideological Effect, in: J. Curran, M. Gurevith, J. Woolacott (eds.), Mass Communications and Society, Mathew Arnold, London.

Hall S. 1981. Encoding/Decoding, in: S. Hall, D. Hobson, A. Lowe and P. Willis (eds.), Culture, Media, Language, Hutchinson, London.

Hall S. 1996. Gramsci’s Relevance of the Study of Race and Ethnicity, in: D. Morely, D.K. Chen (eds.), Stuart Hall, Routledge, London.

Himmelfarb G. 2007. Jeden naród, dwie kultury, transl. P. Bogucki, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.

Hunter J.D. 1991. Culture Wars. The Struggle to Define America, Basic Books, New York.

Hunter J.D., Wolfe A. 2006. Is There a Culture War? A Dialogue on Values and American Public Life, Brookings Institution Press, New York.

Idzikowska-Czubaj A. 2012. Rock w PRL-u. O paradoksach współistnienia, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.

Janion M. 1996. Czy będziesz wiedział, co przeżyłeś, Sic!, Warszawa.

Jawłowska A. 1975. Drogi kontrkultury, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Jawłowska A. 2004. Kultura alternatywna – przeszłość czy kontynuacje?, Kultura Współczesna, No 3.

Jawor A. 2014. Wojna kultur. Czy „flaga tęczowa” wypiera „biało-czerwoną”?, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Jeziński M. 2011. Muzyka popularna jako wehikuł ideologiczny, Wydawnictwo UMK, Toruń.

Kiec I. 2010. Jacek Kaczmarski między historią wielką i małą, in: K. Gajda, M. Traczyk (eds.), Zostały jeszcze pieśni... Jacek Kaczmarski wobec tradycji, Warszawa.

Kiec I. 2012. „Duzia woda”. Marcin Świetlicki o powodzi, mediach i Nosowskiej, in: I. Kiec, W szarej sukience? Autorki i wokalistki w poszukiwaniu tożsamości, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Kiec I., Traczyk M. (eds.). 2005. W teatrze piosenki, Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań.

Kołakowska A. 2012. Wojny kulturowe i inne wojny, Fundacja św. Mikołaja, Warszawa.

Kołakowski L. 2009. Sprawa polska, in: Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Wydawnictwo Znak, Kraków, pp. 434–435.

Kułakowska K. 2013. Miasto płci. Dyskurs miłosny Marii Peszek, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Kundera M. 1996. Zdradzone testamenty, transl. M. Bieńczyk, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Kurpisz J., Ziętek K. (eds.). 2008. Nosowska. Piosenka musi posiadać tekst. Wokół twórczości Katarzyny Nosowskiej, Wydawnictwo MG, Warszawa.

Lis W., Godlewski T. 2012. Jaskinia hałasu, Kagra, Poznań.

Lizut M. 2003. Punk Rock Later, Sic!, Warszawa.

Marody M., Giza-Poleszczuk A. 2004. Przemiany więzi społecznych. Zarys teorii zmiany społecznej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Massaka I. 2009. Muzyka jako instrument wpływu politycznego, „Ibidem”, Łodź.

McKee A. 2003. Textual Analysis: A Beginner’s Guide, Sage, London.

Melosik Z. 2003. Muzyka rockowa – w pogoni za autentycznością?, in: W.J. Burszta, M. Rychlewski (eds.), A po co nam rock? Między duszą a ciałem, Wydawnictwo Twój Styl, Warszawa.

Michalak M. 2011. Muzyka rockowa w świadomości i edukacji młodzieży gimnazjalnej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Nowicki M. 2007. Wojna kultur zastąpiła walkę klas. Rozmowa z Danielem Bellem, in: „Europa– tygodnik idei”, dodatek Dziennika, No 27.

Ogbar J.O.G. 1999. Slouching Toward Bork: The Culture Wars and Self-Criticism in Hip-Hop Music, Journal of Black Studies, No 30.

Patton M.Q. 2003. Qualitative Research and Evaluation Methods, Sage, London.

Pęczak M., Wertenstein-Żuławski J. 1991. Tekst piosenki rockowej. Stopnie zależności od kultury dominującej i treści przekazu, in: M. Pęczak, J. Wertenstein-Żuławski (eds.), Spontaniczna kultura młodzieżowa: wybrane zjawiska, Wiedza o Kulturze, Wrocław.

Pietrasik Z. 2009. Polska nie jest kobietą. Rozmowa z Marią Janion, Polityka, available online at: http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/paszportypolityki/205505,1,rozmowa-z-prof-mariajanion. read (accessed 4 August 2014).

Rubczak A. 2004. Album muzyczny „Sto lat undergroundu” jako tekst kultury alternatywnej, Kultura Współczesna, No 3.

Rychlewski M. 2005. Rock-kontrkultura – establishment, in: W.J. Burszta, M. Czubaj, M. Rychlewski (eds.), Kontrkultura. Co nam z tamtych lat?, Wydawnictwo Academica, Warszawa.

Skórzyńska A. 2010. Subwersje miejskie. Niewyraźne kultury oporu, Kultura Współczesna, No 2.

Sorman G. 2005. Made in USA. Spojrzenie na cywilizację amerykańską, transl. W. Nowicki, Prószyński i S-ka, Warszawa.

Szlendak T. 2004. Supermarketyzacja. Religia i obyczaje seksualne młodzieży w kulturze konsumpcyjnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Szpakowska M. 2003. Chcieć i mieć. Samowiedza obyczajowa w Polsce czasu przemian, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa.

Wertenstein-Żuławski J. 1990. To tylko rock and roll, ZAKR, Warszawa.

Wojdyła Ł. 2005. Wizja historii w tekstach muzycznych polskich grup skrajnie prawicowych, Centrum Edukacji Europejskiej, Toruń.

Wolfe A. 1998. One Nation, After All: What Americans Really Think About God, Country, Family, Racism, Welfare, Immigration, Homosexuality, Work, The Right, The Left and Each Other, Penguin Books, New York.

Zańko P. 2012. „Zabijemy was słowami”. Prowokacja kulturowa w przestrzeni miejskiej i w internecie, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Zieliński P. 2005. Scena rockowa w PRL-u. Historia, organizacje, znaczenia, Trio, Warszawa.