Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Prospective teachers’ motivations for choosing teaching as a career

2016, 61, Numer 1

Joanna Madalińska-Michalak

0000-0001-9980-6597

Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiczny, Katedra Dydaktyki i Pedeutologii

Wanda Dróżka

0000-0002-0628-1179

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Pedagogiczny i Artystyczny, Instytut Pedagogiki i Psychologii, Zakład Pedeutologii, Pedagogiki Pracy i Kształcenia Ustawicznego

DOI

-

Data publikacji

15.07.2016

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 3.0 PL, CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 164 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:188

Liczba pobrań:62

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest problematyce wyboru zawodu nauczyciela, a zwłaszcza jego motywom wyboru tego zawodu. Prezentowane w artykule badania zostały podjęte w sytuacji, gdy widoczny jest niedostatek jakościowych, autobiograficznych analiz i interpretacji doświadczeń oraz refleksji przyszłych nauczycieli na ich drodze do tego zawodu. Celem badań było zdobycie wiedzy na temat motywacji wyboru zawodu u kandydatów na nauczycieli oraz ukazanie szerszego kontekstu biograficznego i społeczno-kulturowego (ekonomicznego) jej kształtowania się i rozwoju. Przedstawione w artykule badania mają istotny walor poznawczy, gdyż motywacja wyboru zawodu stanowi ważny składnik tożsamości oraz identyfikacji zawodowej nauczycieli – jej poznanie może przyczynić się do wzbogacenia wiedzy o zawodzie nauczyciela oraz o rozwoju zawodowym nauczycieli we współczesnych uwarunkowaniach. Omawiane w niniejszym tekście badania mają też znaczenie praktyczne, bowiem wnioski, jakie z nich wypływają, mogą być pomocne w doskonaleniu jakości kształcenia wstępnego kandydatów na nauczycieli, a także opracowywania programów wspierania ich w dalszym rozwoju zawodowym, na kolejnych etapach kariery. Podstawowym źródłem danych na temat motywów wyboru zawodu nauczyciela oraz ich uwarunkowań były badania jakościowe. Zostały one przeprowadzone na przełomie 2013/14 r. na Uniwersytecie Jana Kochanowskiego w Kielcach, na Wydziale Pedagogicznym i Artystycznym. Objęto nimi kandydatów na nauczycieli, wszystkich studentów ostatniego – V roku magisterskich studiów pedagogicznych o specjalności edukacja wczesnoszkolna i przedszkolna z nauczaniem języka angielskiego – łącznie 65 osób. W badaniach zastosowano metodę swobodnej wypowiedzi autobiograficznej „Moja droga do zawodu nauczycielskiego. Kontekst autobiograficzny i społeczno-kulturowy”, w wyniku której otrzymano 65 tekstów o objętości od kilku (5–6) do kilkunastu (11–15) znormalizowanych stron komputerowych. Zebrane dane zostały poddane jakościowej analizie tematycznej. Uzyskane rezultaty badań zostały zestawione z dostępnymi w literaturze przedmiotu wynikami nad motywacją wyboru zawodu nauczyciela. Badania pokazują, że choć w Polsce w ciągu ostatnich 25 lat zmienił się kontekst pracy nauczyciela, to kluczowe motywy wyboru zawodu nauczyciela pozostają wciąż te same. Nadal dominują motywy o charakterze wewnętrznym, jak zamiłowanie do pracy z dziećmi, powołanie, zainteresowanie pracą w szkole. Na dalszych miejscach, lecz nie mniej ważne, są motywy związane z tradycją rodzinną oraz wpływem pozytywnych wzorców osobowych nauczycieli i wychowawców z wcześniejszej edukacji, a także chęć pracy w zawodzie prestiżowym o wysokiej randze społecznej. Obecnie przy wyborze zawodu brane są częściej pod uwagę takie jego atrybuty, jak możliwość samorealizacji, ciągłego rozwoju intelektualnego, autokreacji, kreatywności. Wciąż utrzymuje się ponadto, co nie jest korzystne, poleganie przez przyszłych nauczycieli na potocznych wyobrażeniach zawodu jako łatwego, z licznymi przywilejami oraz pewnością pracy i zatrudnienia, co w dzisiejszych realiach prowadzi do znacznych rozczarowań. Swoistym novum w obecnych badaniach jest spora liczba motywów pragmatycznych, związanych z walorami studiów (np. z potrójną specjalnością oraz dążenie do zakładania własnych placówek edukacyjnych lub opiekuńczo-wychowawczych).

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Blömeke S., Suhl U., Kaiser G., Döhrmann M. 2012. Family background, entry selectivity and opportunities to learn: What matters in primary teacher education? An international comparison of fifteen countries, Teaching and Teacher Education, 28, pp. 44–55.

Caena F. 2011. Literature review. Teachers’ core competences: Requirements and development. Education and Training 2020 Thematic Working Group ‘Professional Development of Teachers’, European Commission, Brussels.

Day Ch. 1999. Developing teachers: The challenges of lifelong learning, Falmer Press, London.

Dróżka W. 1997. Młode pokolenie nauczycieli. Studium autobiografii młodych nauczycieli polskich lat dziewięćdziesiątych, Wydawnictwo Naukowe Akademii Świętokrzyskiej, Kielce.

Dróżka W. 2008. Generacja wielkiej zmiany. Studium autobiografii średniego pokolenia nauczycieli polskich, Wydawnictwo Naukowe UJK, Kielce.

Dróżka W., Miko-Giedyk J., Miszczuk R. 2012. Doskonalenie zawodowe nauczycieli i innych pracowników oświaty, Wydawnictwo Naukowe UJK, Kielce.

European Commission/EACEA/Eurydice. 2013. Key data on teachers and school leaders in Europe. 2013 Edition. Eurydice Report, Publications Office of the European Union, Luxembourg.

Kwiatkowska H. 2005. Tożsamość nauczycieli. Między anomią a autonomią, GWP, Gdańsk.

Kwiatkowski S. 2012. Choosing the teaching profession – research results, [in:] Research, Policy, and Practice in Teacher Education in Europe, eds. J. Madalińska-Michalak, H. Niemi, S. Chong, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, pp. 141–162.

Kwiecińska R. 2000. Rozum czy serce. Postawy wobec zawodu nauczycielskiego studentów uczelni pedagogicznej, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków.

Michalak J.M. 2007. Uwarunkowania sukcesów zawodowych nauczycieli. Studium przypadków, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Moran A., Kilpatrick R., Abbott L., Dallat J., McClune B. 2001. Training to teach: Motivating Factors and Implications for recruitment, Evaluation and Research in Education, 15 (1), pp. 17–32.

OECD 2005. Teachers matter: Attracting, developing and retaining effective teachers, OECD publications, Paris. http://www.oecd.org/edu/teacherpolicy.

Richardson P., Watt H. 2005. I’ve decided to become a teacher: Influences on career change, Teaching and Teacher Education, 21, pp. 475–489.

Rots I., Aelterman A., Devos G., Vlerick P. 2010. Teacher education and the choice to enter the teaching profession: A prospective study, Teaching and Teacher Education, 26 (8), pp. 1619–1629.

Rotkiewicz H. 1991. Wybór zawodu nauczycielskiego, [in:] Przemiany zawodu nauczycielskiego, ed. J. Nowak, Ossolineum, Wyd. PAN, PTP, Wrocław–Warszawa–Kraków.

Taylor A. 2006. Perceptions of prospective entrants to teacher education, Teaching and Teacher Education, 22 (4), pp. 451–464.

Thomson M., Turner J., Nietfeld J. 2012. A typological approach to investigate the teaching career decision: Motivations and beliefs about teaching of prospective teacher candidates, Teaching and Teacher Education, 28 (3), pp. 479–499.

Walczak D. 2012. Początkujący nauczyciele. Raport z badania jakościowego, IBE, Warszawa.

Watt H., Richardson P. 2008. Motivations, perceptions, and aspirations concerning teaching as a career for different types of beginning teachers, Learning and Instruction, 18 (5), pp. 408–428.

Watt H., Richardson P., Tysvaer N. 2007. Profiles of beginning teachers’ professional engagement and career development aspirations, [in:] Dimensions of Professional Learning: Professionalism, Practice and Identity, eds. A. Berry, A. Clemans, A. Kostogriz, Sense Publishers, Rotterdam, pp. 155–176.

Wigfield A., Eccles J. 2000. Expectancy-value theory of achievement motivation, Contemporary Educational Psychology, 25 (1), pp. 68–81.

Wiłkomirska A. 2002. Zawodowe i społeczno-polityczne orientacje nauczycieli, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.

Podobne publikacje