Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Pytanie o aktualność Humboldtowskiej idei uniwersytetu z perspektywy współczesnych zadań humanistyki

2016, 61, Numer 3

Wojciech Hanuszkiewicz

Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Instytut Filozofii i Socjologii, Katedra Filozofii Społecznej

DOI

-

Data publikacji

11.11.2016

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 162 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:175

Liczba pobrań:26

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The article takes up an issue of the Humboldt’s idea of university in two perspectives. In the first part of the analysis, in reference to the Max Weber’s lecture Wissenschaft als Beruf, we present the reasons for the failure of the Humboldt’s program due to the changes in the structure and function of the science, which occurred in the 19th century. In the second part, however, we depict the transformation of Humboldt’s program that was carried out by Wilhelm Dilthey. His justifying of humanities (Geisteswissenschaften) has retained, from today’s perspective, its topicality. It can be demonstrated with the aid of investigations of Jürgen Habermas, Eva Illouz and Hans Joas. Dilthey’s solutions, which continue the Humboldtian tradition, can be used to define the role and tasks of the humanities in the contemporary education model based on the idea of lifelong learning.

Słowa kluczowe:

Humboldt,Dilthey,Weber,Bildung,creativity of action,understanding,lifeworld,lifelong learning

Bibliografia

Arditi J. 1996. Simmel’s Theory of Alienation and the Decline of Nonrational, „Social Theory”,nr 14 (2), s. 93–108.

Dewey J. 1972. Demokracja i wychowanie. Wprowadzenie do filozofii wychowania, tłum. Z. Doroszowa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, Wrocław.

Dilthey W. 1982a. Wyobraźnia poety. Elementy poetyki (1886), tłum. K. Krzemieniowa, [w:]W. Dilthey, Pisma estetyczne, oprac. Z. Kuderowicz, PWN, Warszawa, s. 21–222.

Dilthey W. 1982b. Powstanie hermeneutyki (1900). Uzupełnienia z rękopisów, [w:] W. Dilthey, Pismaestetyczne, oprac. Z. Kuderowicz, PWN, Warszawa, s. 290–323.

Dilthey W. 2004. Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych, tłum. E. Paczkowska--Łagowska, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.

Grondin J. 1990. Racjonalizacja świata życia u Habermasa, tłum. M. Łukasiewicz, [w:] Świat przeżywany. Fenomenologia i nauki społeczne, red. Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa, s. 309–328.

Habermas J. 1983. Postęp techniczny i społeczny świat życia, tłum. Z. Krasnodębski, [w:] J. Habermas,Teoria i praktyka. Wybór pism, oprac. Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa, s. 357–369.

Habermas J. 1991. Erkenntnis und Interesse. Mit einem neuen Nachwort, Suhrkamp, Frankfurt a. M.

Habermas J. 1999. Teoria działania komunikacyjnego, t. 1: Racjonalność działania a racjonalnośćspołeczna, tłum. A.M. Kaniowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Habermas J. 2002. Teoria działania komunikacyjnego. t. 2: Przyczynek do krytyki rozumu funkcjonalnego,tłum. A.M. Kaniowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Humboldt W. 1903. Über die innere und äussere Organisation der höheren wissenschaftlichen Anstaltenin Berlin (1810), [w:] Gesammelte Schriften, Bd. 10, hrsg. B. Gerbhardt, B. Behr’s Verlag, Berlin,s. 250–260.

Humboldt W. 1989. Organizacja instytucji naukowych, tłum. B. Andrzejewski, [w:] B. Andrzejewski,Wilhelm von Humboldt, Wiedza Powszechna, Warszawa, s. 240–250.

Humboldt W. 2002. W jakich warunkach rozwija się w narodzie nauka i sztuka (1814), [w:]W. Humboldt, O myśli i mowie. Wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka,tłum i oprac. E.M. Kowalska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 3–7.

Illouz E. 2010. Uczucia w dobie kapitalizmu, tłum. Z. Simbierowicz, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Joas H. 1996. Die Kreativität des Handelns, Suhrkamp, Frankfurt a. M.

Joas H. 2009. Powstawanie wartości, tłum. M. Kaczmarczyk, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Kołakowski L. 2003. Filozofia pozytywistyczna, Od Hume’a do Koła Wiedeńskiego, WydawnictwoNaukowe PWN, Warszawa.

Komisja Europejska. 1997. Biała księga kształcenia i doskonalenia. Nauczanie i uczenie się. Na drodzedo uczącego się społeczeństwa, tłum K. Pachniak, R. Piotrowski, Wyższa Szkoła PedagogicznaTWP, Warszawa. Oryginał angielski (1995) dostępny na stronie: http://europa.eu/documents/comm/white_papers/pdf/com95_590_en.pdf [dostęp: 15.02.2014].

Kuhn T.S. 2001. Struktura rewolucji naukowych, tłum. H. Ostromęcka, posłowie tłum. J. Nowotniak,Fundacja Aletheia, Warszawa.

Lichtenstein E. 1971. Bildung, [w:] Historisches Wörterbuch der Philosophie, wyd. J. Ritter, K. Grüner,G. Gabriel, Schwabe Verlag, Basel, Bd. 1, szp. 921–937.

Murphy M., Fleming T. red. 2012. Habermas, teoria krytyczna i edukacja, tłum. zb., WydawnictwoNaukowe DSW, Wrocław.

Potulicka E., Rutkowiak J. 2010. Neoliberalne uwikłania edukacji, Oficyna Wydawnicza Impuls,Kraków.

Simmel G. 1997. Filozofia pieniądza, tłum. A. Przyłębski, Wydawnictwo Fundacji Humaniora,Poznań.

Schnädelbach H. 1992. Filozofia w Niemczech 1831–1933, tłum. K. Krzemieniowa, WydawnictwoNaukowe PWN, Warszawa.

Weber M. 1998. Nauka jako zawód i powołanie, tłum. P. Dybel, [w:] M. Weber, Polityka jako zawódi powołanie, oprac. Z. Krasnodębski, Znak – Fundacja im. Stefana Batorego, Kraków–Warszawa,s. 111–140.

Weber M. 2002. Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej, tłum. D. Lachowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Podobne publikacje