Humanitaryzm i wychowanie – perspektywa posthumanistyczna
2020, 65, Numer 2
Akademia Pomorska w Słupsku, Instytut Pedagogiki
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 188 KB
Liczba wyświetleń:229
Liczba pobrań:59
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The issue stated in the title is an attempt to understand the profound changes that have taken place in the culture of ethical education related to the relationship between humans and nature. The subject of analysis is linked to the need to promote interpersonal and interspecies humanitarianism. The author refers here to the educational activities aimed at shaping attitudes of respect for all living beings. The theoretical plane covers the ideas developed within the framework of the trend known as post-humanism. In this paper, the stance is that upbringing in humanitarianism is a great capacity that must be developed in children and adults. This is an ethical capacity for a community-oriented and respectful coexistence.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Arnold, A. (2010). Słownik języka polskiego. Warszawa; Bielsko-Biała: Wydawnictwo Szkolne PWN.
Badmington, N. (2003). Theorizing Posthumanism. Cultural Critique, (53), 10-27.
https://doi.org/10.1353/cul.2003.0017
Bakke, M. (2012). Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Bańko, M. (red.) (2014). Inny Słownik Języka Polskiego: A-Ó. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bennett, J. (2010). Vibrant Matter: A Political Ecology of Things. Durham; London: Duke University Press.
https://doi.org/10.1515/9780822391623
Bostrom, N. (2005). In Defence of Posthuman Dignity. Bioethics, 19 (3), 202-214.
https://doi.org/10.1111/j.1467-8519.2005.00437.x
Braidotti, R. (207). Biowładza i nekropolityka. Refleksje na temat etyki trwałości, tłum. E. Charkiewicz. Eurozine Springerin, 2, 1-7, Biblioteka online Think Tanku Feministycznego. Pobrano z: http://www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0045braidotti.pdf (otwarty 20.11.2019).
Braidotti, R. (2009). Podmioty nomadyczne: ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym, tłum. A. Derra. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Braidotti, R. (2014). Po człowieku, tłum. J. Bednarek, A. Kowalczyk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Cadava, E., Connor, P., Nancy, J.-L. (red.) (1991). Who Comes After the Subject. New York: Routledge.
Chyrowicz, B. (2004). Bioetyka a metafizyka. Diamteros, 2, 170-183.
Colebrook, C. (2010). Deleuze and the Meaning of Life. London: A&C Black.
Cyrzan, H. (1997). Życie jako wartość w kulturach świata. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Czekaj, M. (2015). O mechanizmach kształtowania religijnej tożsamości współczesnego człowieka. W: A. Komorowska-Zielony, T. Szkudlarek (red.), Różnice. Edukacja. Inkluzja (s. 181-190). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. Pobrano z: https://issuu.com/satkow/docs/ars_educandi_t._5__r____nice__eduk (otwarty 25.11.2019).
DeGrazia, D. (1996). Taking Animals Seriously: Mental Life and Moral Status. Cambridge: Cambridge University Press.
https://doi.org/10.1017/CBO9781139172967
DeGrazia, D. (2013). Prawa zwierząt. Bardzo krótkie wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Nomos. Derra, A. (2010). Ciało - kobieta - różnica w nomadycznej teorii podmiotu Rosi Braidotti. W: A. Kiepas, E. Struzik (red.), Terytorium i peryferia cielesności. Ciała w dyskursie filozoficznym (s. 469-488). Katowice: Wydawnictwo Studio 29.
Domańska, E. (2005). O zwrocie ku rzeczom we współczesnej humanistyce. (Ku historii nieantropocentrycznej). Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, t. 65, 7-23.
Domańska, E. (2017). Nekros: wprowadzenie do ontologii martwego ciała. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ferrando F. (2013). Posthumanism, Transhumanism, Antihumanism, Metahumanism, and New Materialisms Differences and Relations. An International Journal in Philosophy, Religion, Politics, and the Arts, t. 8, 2, 26-32.
Ferry, L. (1995). Nowy ład ekologiczny: Drzewo, zwierzę i człowiek, tłum. H. Miś, A. Miś. Warszawa: Centrum Uniwersalizmu przy Uniwersytecie Warszawskim, Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Foucault, M. (1987). Das Subjekt und die Macht. W: H.L. Dreyfus, P. Rabinow, Michel Foucault. Jenseits von Strukturalismus und Hermeneutik (s. 163-172). Frankfurt am Main: Athenäum.
Foucault, M. (2006). Słowa i rzeczy. Archeologia nauk humanistycznych, tłum. T. Komendant. Gdańsk: Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.
Foucault, M. (2009). Nadzorować i karać: narodziny więzienia, tłum. T. Komendant. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
Fuchs, S. (2001). Against Essentialism: A Theory of Culture and Society. Cambridge: Harvard University Press.
https://doi.org/10.4159/9780674037410
Gilroy, P. (2000). Against Race. Imagining Political Culture Beyond the Color Line. Cambridge; Massachusetts: Harvard University Press. Pobrano z: https://www.bc.edu/content/dam/files/schools/cas_sites/sociology/pdf/AgainstRace.pdf (otwarty 5.09.2019).
Gray, J. (2003). Słomiane psy. Myśli o ludziach i innych zwierzętach, tłum. C. Cieśliński. Warszawa: Książka i Wiedza.
Griffin, D. R. (1976). The Question of Animan Awareness. Evolutionary Continuity of Mental Experience. New York: Rockefeller University Press.
Gutek, G. L. (2003). Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, tłum. A. Kacmajor, A. Sulak. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Haraway, D. J. (2008). When Species Meet. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Harman, G. (2016). Książę sieci Bruno Latour i metafizyka, tłum. G. Czemiel, M. Rychter. Warszawa: Fundacja Augusta hrabiego Cieszkowskiego.
Harman, G. (2018). Object-Oriented Ontology. A New Theory of Everything. London: Penguin Books Ltd.
https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190201098.013.997
Hassan, I. (1977). Prometheus as Performer: Toward a Posthumanist Culture? W: M. Benamou, Ch. Caramello, Performance in Postmodern Culture (s. 201-220). Madison-Wisconsin: Coda Press.
Hassan, I. (1980). The Right Promethean Fire: Imagination, Science, and Cultural Change. Illinois University of Illinois Press.
Hassan, I. (1987). The Postmodern Turn: Essays in Postmodern Theory and Culture. Ohio: Ohio State University Press.
Hayles, N. K. (1999). How We Became Posthuman: Virtual Bodies in Cybernetics, Literature, and Informatics. Chicago: The University of Chicago Press.
https://doi.org/10.7208/chicago/9780226321394.001.0001
Herbrechter, S. (2013). Posthumanism: A Critical Analysis. London; New York: Bloomsbury Publishing House.
Hoły-Łuczaj, M. (2015). Posthumanizm. Między metafizyką a etyką. Kultura i Wartości, 1 (11), 45-61.
https://doi.org/10.17951/kw.2014.11.45
Kędzierska-Grasiewicz, M. (2001). Humanitaryzm: scenariusze zajęć do edukacji humanitarnej. Warszawa: Fundacja Polska Akcja Humanitarna.
Latour, B. (2000). When Things Strike Back: A Possible Contribution of "Science Studies" to the Social Sciences. British Journal of Sociology, t. 51, 1, 107-123. Pobrano z: https://www.nyu.edu/classes/bkg/objects/latour-strike.pdf (otwarty 26.11.2019).
https://doi.org/10.1080/000713100358453
Latour, B. (2005). Reassembbling the social - An introduction to Actor-Network Theory. Oxford: Oxford University Press.
Latour, B. (2010). Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora sieci, tłum. A. Derra, K. Abriszewski. Kraków: Wydawnictwo Universitas.
Luckmann, T. (1989). O granicach świata społecznego, tłum. D. Lachowska. W: Z. Krasnodębski (red.), Fenomenologia i socjologia (s. 287-323). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ładyga, Z., Włodarczyk, J. (2015). Wstęp. W: Z. Ładyga, J. Włodarczyk (red.), Po humanizmie. Od technokrytyki do animal studies (s. 7-22). Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Łaptos, J. (2018). Humanitaryzm i polityka: pomoc UNRRA dla Polski i polskich uchodźców w latach 1944-1947. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
https://doi.org/10.24917/9788380840744
Łobocki, M. (2009). Teoria wychowania w zarysie. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Łuczeczko, P., Mica, A. (red.) (2011). Ludzie i nie-ludzie. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna. Pszczółki: Orbis Exterior.
Macnaghten, P., Urry, J. (2005). Alternatywne przyrody. Nowe myślenie o przyrodzie i społeczeństwie, tłum. B. Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Margulis, L., Sagan, D. (1995). What is Life? Berkeley: University of California Press.
Mąkowska, J. (2015). Korpor(e)alna materialność i nomadyczna podmiotowość według Rosi Braidotti. W: Z. Ładyga, J. Włodarczyk, Po humanizmie. Od technokrytyki do animal studies (s. 138-155). Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Mullin, M. (2002). Animals and Anthropology. Society and Animals, 10/4, 387-393.
https://doi.org/10.1163/156853002320936854
Michalski, R. (2016). Humanitaryzm jako hipertrofia moralności - ujęcie antropologiczne Arnolda Gehlena. Ruch Filozoficzny, t. 72, 3, 75-99.
https://doi.org/10.12775/RF.2016.026
Morbitzer, J. (2006). Edukacja wspierana komputerowo a humanistyczne wartości pedagogiki. Warszawa: Instytut Problemów Współczesnej Cywilizacji.
Nowicka, M. (2012). Bezczyn i zaniechanie jako agency. Między sprawczym działaniem a ujarzmieniem (s. 45-60). Wydawnictwo Libron. Pobrano z: http://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/bitstream/handle/11089/4080/Magdalena%20Nowicka_Bezczyn%20i%20zaniechanie%20jako%20agency.pdf?sequence=1&isAllowed=y (otwarty 21.11.2019).
Nussbaum, M. C. (2008). W trosce o człowieczeństwo: klasyczna obrona reformy kształcenia ogólnego, tłum. A. Męczkowska. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Obrycka, M. (2016). Rola etyki niezależnej w procesie kształtowania tożsamości moralnej. Forum Oświatowe, 28 (2), 223-240. Pobrano z: http://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/394 (otwarty 25.11.2019).
Obrycka, M. (2018). Etyka niezależna w perspektywie edukacji równościowej. W: G. Piekarski, M. A. Sałapata (red.), Horyzonty i perspektywy edukacji równościowej (s. 405-224). Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Okoń, W. (2007). Nowy Słownik Pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Okoń, W. (2009). Wszystko o wychowaniu. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Oriel, E. (2014). Whom Would Animals Designate as "Persons"? On the Avoidance of Anthropocentrism and the Inclusion of Others. Journal of Evolution and Technology, 24 (3), 44-59.
Pręgowski, M. P., Włodarczyk, J. (2014). Trzecia Rzeczpospolita czworonożna: badając psy i ich ludzi we współczesnej Polsce (s. 7-42). W: M. P. Pręgowski, J. Włodarczyk (red.), Pies też człowiek. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Radomska, M. (2010). Braidotti/Haraway - perspektywa posthumanizmu. Nowa Krytyka, 24/25, 57-74.
Rancew-Sikora, D. (2009). Sens polowania. Współczesne znaczenia tradycyjnych praktyk na przykładzie analizy dyskursu łowieckiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Rich, A. (2003). Zapiski w sprawie polityki umiejscowienia, tłum. W. Chańska. Przegląd Filozoficzno-Literacki, 1 (3), 31-48.
Rose, N. (2011). Polityka życia samego, tłum. A. Kowalczyk, M. Szlinder. Praktyka Teoretyczna, 2/3, 187-204. Pobrano z: http://numery.praktykateoretyczna.pl/PT_nr2-3_2011_Biopolityka/14.rose.pdf (otwarty 10.11.2019).
https://doi.org/10.14746/prt.2011.3.8
Ryder, R. D. (2003). Painism. A Modern Morality. London: Open Gate Press.
Ryder R. D. (2005). All beings that feel pain deserve human rights. The Guardian. Pobrano z: https://www.theguardian.com/uk/2005/aug/06/animalwelfare (otwarty 12.11.2019).
Rzeźnicka-Krupa, J. (2013). "Inny" i pedagogika: doświadczenie inności i relacja z "innym" jako istotne kategorie nauk o wychowaniu. Studia Edukacyjne, 28, 31-45. Pobrano z: http://repozytorium.amu.edu.pl:8080/bitstream/10593/11515/1/031-046.pdf (otwarty 22.11.2019).
Singer, P. (2004). Wyzwolenie zwierząt, tłum. A. Alichniewicz, A. Szczęsna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Singer, P. (2011). Życie, które możesz ocalić, tłum. E. de Lazari. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Sinko, T. (1960). Od filantropii do humanitaryzmu i humanizmu. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
Skolimowski, H. (1993). Filozofia żyjąca: ekofilozofia jako drzewo życia, tłum. J. Wojciechowski. Warszawa: Pusty Obłok.
Suchodolski, B. (1988). Wstęp. W: Humanizm i edukacja humanistyczna. Wybór tekstów (s. 11-18), oprac. B. Suchodolski, I. Wojnar. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Szkudlarek, T. (2008). Dyskursywna konstrukcja podmiotowości ("puste znaczące" a pedagogika kultury). Forum Oświatowe, numer specjalny, 125-140.
Sztobryn, S. (2015). Historia wychowania. W: B. Śliwerski (red.), Pedagogika: podstawy o wychowaniu (t. 1, s. 1-77). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.
Śliwerski, B. (2015). Wprowadzenie do pedagogiki. W: B. Śliwerski (red.), Pedagogika: podstawy o wychowaniu (t. 1, s. 79-113). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.
Świder, M. (red.) (2010). Polityka i humanitaryzm: 1980-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Taylor, Ch. (2018). Human agency and language. Cambridge: Cambridge University Press.
Wasilewski, M. (2014). Pomiędzy jasną a ciemną stroną mocy. Ty wybierasz...: Etyka. Podręcznik dla gimnazjum. Łódź: Wydawnictwo REA.
Wheatley, L. (2019). Foucault's concepts of structure ... and agency?: A critical realist critique. Journal of Critical Realism, 18 (1), 18-30.
https://doi.org/10.1080/14767430.2019.1572941
Włodarczyk, J. (2015). Rasa, klasa, płeć, gatunek? Metodologie w animal studies. W: Z. Ładyga, J. Włodarczyk, Po humanizmie. Od technokrytyki do animal studies (s. 23-54). Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Witkowski, L. (2001). Dwoistość w pedagogice Bogdana Suchodolskiego (z aneksem o Sergiuszu Hessenie). Kraków; Toruń: Wydawnictwo WiT-Graf.
Witkowski, L. (2007). Edukacja i humanistyka: nowe (kon)teksty dla nowoczesnych nauczycieli. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Wolfe, C. (2013). Animal studies, dyscypinarność i (post)humanizm, tłum. K. Krasuska. Teksty Drugie 1/2, 125-153.
Wołk, Z. (red.) (1998). Humanizm, prakseologia, pedagogika. Zielona Góra: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Tadeusza Kotarbińskiego.
Wolfe, C. (2010). What is Posthumanism? Minneapolis: University of Minnesota Press.
Zaros, U. (2016). Status moralny zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zgółkowa, H. (red.) (1998). Praktyczny Słownik Współczesnej Polszczyzny, t. 14, Poznań: Wydawnictwo Kurpisz.
Inne artykuły z tego numeru
Spis treści/Contents
- migrationeducation of migrantsanthropology of educationcultural differenceschooling
Migrujące podmioty. Relacje, konteksty i przyszłość problemu zróżnicowania kulturowego w edukacji
- emotional competenceindividualistic and collectivistic patterns of emotional cultureopen-role systemclosed-role system
Kody i (re)produkcja kultury emocjonalnej w koncepcji Basila Bernsteina
Podobne publikacje
Spis treści/Contents
- migrationeducation of migrantsanthropology of educationcultural differenceschooling
Migrujące podmioty. Relacje, konteksty i przyszłość problemu zróżnicowania kulturowego w edukacji
- emotional competenceindividualistic and collectivistic patterns of emotional cultureopen-role systemclosed-role system
Kody i (re)produkcja kultury emocjonalnej w koncepcji Basila Bernsteina