Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Paradoksy estetyczne w świetle polemik artystów i teoretyków w XX i XXI wieku

2021, 66, Numer 3

Justyna Żak-Szwarc

0000-0001-8288-6164

Uniwersytet Warszawski

University of Warsaw

DOI

10.31338/2657-6007.kp.2021-3.2

Data publikacji

13.12.2021

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 189 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:44

Liczba pobrań:21

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The article deals with the issue of aesthetic paradoxes, raised in the discourse of aesthetic educators – artists and theorists. The problem seems to be still valid and has been a strong concern for artists and audiences for at least several decades. Most generally, Stefan Morawski explains them with the following statement: “Aesthetic paradoxes, that is an attempt to completely break with traditional categories relating to art, while at the same time being unable to get rid of these categories”. The roots of this dilemma can be traced back to the era of modernism, but in many aspects it is still a sensitive issue, generating many tensions between art and aesthetics, between the artist and the critic or art theorist, as well as between the extraordinary reality beyond the everydayness, related to the uniqueness of the situation aesthetic, and the entanglement of artistic activity in the matters of current life. The paradox may even be a constitutive aspect of the aesthetic crisis and it concerns, in other words, the role of the artist outside the world of art, while being institutionally entangled in this world and promoting anti-aesthetic attitudes by rejecting aesthetic categories, which, however, keep coming back.

Słowa kluczowe:

aesthetic paradoxes,art paradoxes,aesthetic education,modern art,aesthetic crisis

Bibliografia

Abramović, M. (2018). Pokonać mur. Wspomnienia, tłum. A. Bernaczyk, M. Hermanowska. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Adorno, T. (2019). Przemysł kulturalny. Wybrane eseje o kulturze masowej, tłum. M. Bucholc. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Arnheim, R. (2013). Myślenie wzrokowe, tłum. M. Chojnacki. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Baudrillard, J. (2006). Spisek sztuki: Iluzje i deziluzje estetyczne z dodatkiem wywiadów o Spisku sztuki, tłum. S. Królak. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

Chan, E. (2001). Against postmodernism, etcetera - A Conversation with Susan Sontag. Postmodern Culture, vol. 12, nr 1.

https://doi.org/10.1353/pmc.2001.0018

Danto, A. (2013). Po końcu sztuki. Sztuka współczesna i zatarcie się granic tradycji, tłum. M. Salwa. Kraków: Universitas.

Danto, A. (2016). Czym jest sztuka, tłum. A. Kunicka. Warszawa: Aletheia.

Dauksza, A. (red.). (2021). Maria Jarema. Wymyślić sztukę na nowo. Gdańsk; Warszawa: słowo/obraz terytoria, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Dickie, G. (1984). Czym jest sztuka? Analiza instytucjonalna. W: M. Gołaszewska (red.), Estetyka w świecie. Wybór tekstów (s. 9-28). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gołaszewska, M. (1984). Estetyka i antyestetyka. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Gombrich, E. (2011). Pisma o sztuce i kulturze, tłum. D. Folga-Januszewska, S. Jaszczyńska, M. Wrześniak, K. Csernak, K. Włodkowska. Kraków: Universitas.

Gombrowicz, W., Dubuffet, J. (2005). Korespondencja. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Greenberg, C. (2006). Obrona modernizmu: Wybór esejów, tłum. G. Dziamski. Kraków: Universitas.

Harman, G. (2018). Object-Oriented Ontology: A New Theory of Everything. London: Pelican Books.

https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190201098.013.997

Heidegger, M. (1997). Drogi lasu, tłum. J. Mizera. Warszawa: Aletheia.

Kosuth, J. (2005). Uwagi na temat kateksji, tłum. D. Minorowicz. W: M. Popczyk (red.), Muzeum sztuki. Antologia (s. 521-526). Kraków: Universitas.

Kramer, H. (2013). The Triumph of Modernism: The Art World, 1987-2005. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers.

Kuspit, D. (2005). Koniec sztuki, tłum. J. Borowski, P. Huelle. Gdańsk: Muzeum Narodowe w Gdańsku.

Kwiatkowska-Tybulewicz, B. (2016). Wychowawcze aspekty sztuki współczesnej. Z perspektywy pedagogiki krytycznej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

https://doi.org/10.31338/uw.9788323524069

Merleau-Ponty, M. (2001). Fenomenologia percepcji, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński. Warszawa: Aletheia.

Mirzoeff, N. (2016). Jak zobaczyć świat, tłum. Ł. Zaremba. Kraków; Warszawa: Wydawnictwo Karakter, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Morawski, S. (1985). Na zakręcie: od sztuki do po-sztuki. Warszawa: Wydawnictwo Literackie.

Pankowska, K. (2013). Kultura - sztuka - edukacja w świecie zmian. Refleksje antropologiczno-pedagogiczne. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

https://doi.org/10.31338/uw.9788323520474

Read, H. (1973). O pochodzeniu formy w sztuce, tłum. E. Życieńska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Schechner, R. (2006). Performatyka, tłum. T. Kubikowski. Wrocław: Ośrodek Badań Twórczych Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych.

Sontag, S. (2013). Jak świadomość związana jest z ciałem. Dzienniki, tom 2. 1964-1980, tłum. D. Żukowski. Kraków: Wydawnictwo Karakter.

Strzemiński, W. (2016). Teoria widzenia. Łódź: Muzeum Sztuki w Łodzi.

Szuman, S. (2008). Wybór pism estetycznych. Kraków: Universitas.

Warhol, A. (2013). The Philosophy of Andy Warhol: From A to B and Back Again. Penguin Books.

Wojnar, I. (1984). Sztuka jako "podręcznik życia". Warszawa: Nasza Księgarnia.

Żak, J. (red.). (2017). Tylko malarstwo nas nie zawiedzie. Żyrardów: Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.

Podobne publikacje