Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Jeśli pedagogika jest na serio – to jest krytyczna

2025, 70, Numer 3

Anna Wiłkomirska

0000-0002-2413-245X

University of Warsaw, Faculty of Education, Department of Educational Policy and Social Research on Education

DOI

10.31338/2657-6007.kp.2025-3.3

Data publikacji

18.12.2025

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych, Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

filozofia, pedagogika

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 282 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:76

Liczba pobrań:43

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The article provides a summary of Lech Witkowski’s achievements in introducing the reflections and theses of the co-creators of critical pedagogy, in particular Henry Giroux, into Polish pedagogy. A more detailed analysis is provided of the section entitled 'Education in the face of the challenge of democracy. Lech Witkowski’s conversation with Henry A. Giroux' from the monograph entitled 'Education and the public sphere. Ideas and experiences of radical pedagogy' (2012). In his interview with Giroux, Witkowski asks questions that are key to the identity of pedagogy, such as the nature of criticism, the non-authoritarian nature of pedagogical theory and practice, the subjectivity of educators and students, and civic engagement. Also crucial is the reflection on the scope of the radicalisation of pedagogy and the category of struggle resulting from the concern and responsibility of pedagogy and education. The interlocutors discuss the concepts of the public intellectual and the transformative intellectual, which are key to critical pedagogy. Teachers carry out an important public mission in schools, which should be a public sphere where the struggle against all forms of oppression takes place. The questions raised by Witkowski after 35 years of socio-political transformation in Poland seem surprisingly relevant today.

Słowa kluczowe:

critical pedagogy,public intellectual,transformative intellectual,teacher,Lech Witkowski,Henry Giroux

Bibliografia

Crozier, M. J., Huntington S. P., Watanuki, J. (1975). The crisis of democracy. Pobrane z: https://ia801308.us.archive.org/23/items/TheCrisisOfDemocracy-TrilateralCommission-1975/crisis_ of_democracy_text.pdf (otwarty 4.12.2025).

Dahrendorf, R. (2010). Wolność a więzi społeczne. Uwagi o strukturze pewnej argumentacji. W: K. Michalski (red.), Rozmowy w Castel Gandolfo (s. 9–22, t. 2). Warszawa; Kraków: Wydawnictwo Znak.

Dahrendorf, R. (1991). Rozważania nad rewolucją w Europie, tłum. M. Gottesman. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza.

Freire, P., Giroux, H. A. (2010). Edukacja, polityka i ideologia. W: H. A. Giroux, L. Witkowski (2010). Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej (s. 105–122). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Gnitecki, J. (1999). Zarys pedagogiki ogólnej. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzki Ośrodek Metodyczny.

Giroux, H. A. (1997). Pedagogy and the politics of hope. Theory, culture, and schooling (A critical~ reader). Boulder: Westview Press, A Member of the Perseus Btztnks Group.

Giroux, H. A., Witkowski, L. (2010). Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Horkheimer, M. (1983). Teoria tradycyjna a teoria krytyczna. tłum. J. Łoziński. Colloquia Communia, 2, 39–64.

Kaźmierczak, J., Bulkowski, K. (red.). (2024). Polscy piętnastolatkowie w perspektywie międzynarodowej. Wyniki badania PISA 2022. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Kwiatkowska, H. (1994). Ewolucja tożsamości pedagogiki. Warszawa: Polskie Towarzystwo Pedagogiczne; Wydawnictwo IHNOIT.

Marshall, T. H. (1950). Citizenship and social class and other essays. Cambridge: CUP.

Paine, T. (1776). Common sense: Addressed to the inhabitants of America. Philadelphia: R. Bell.

Paleczny, T. (2013). Społeczeństwo obywatelskie w najnowszych teoriach kultury W: M. Banaś (red.), Teoretyczne i praktyczne problemy kultury politycznej: studia i szkice (s. 93–108). Kraków: Księgarnia Akademicka.

Rasfeld, M. Breidenbach, S. (2015). Budząca się szkoła. Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Wiłkomirska, A. (2013). Wiedzieć i rozumieć, aby być obywatelem. Studium empiryczne. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Witkowski, L. (1986). Edukacja dla nowej formacji. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Socjologia wychowania 6(166), 51–75.

Witkowski, L. (1992). Edukacja wobec wyzwań demokracji. Lech Witkowski rozmawia z Henry Girouxem. Kwartalnik Pedagogiczny, 3–4, 3–19.

Włodarczyk, R. (2021). Kolonizacje. Pedagogika krytyczna w okresie transformacji ustrojowej w Polsce (część pierwsza). Przegląd Pedagogiczny, 1, 9–41.

Włodarczyk, R. (2023). Kolonizacje. Pedagogika krytyczna w okresie transformacji ustrojowej w Polsce (część druga). Przegląd Pedagogiczny, 2, 9–41.

Podobne publikacje