Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Transition to the teaching profession: Report on focus group research on the needs of novices

2026, 71, Numer 1

Zuzanna Zbróg

0000-0002-4088-626X

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Agnieszka Szplit

0000-0002-5756-6393

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

DOI

10.31338/2657-6007.kp.2026-1.9

Data publikacji

23.06.2026

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Angielski

Liczba wyświetleń:4

Liczba pobrań:0

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The aim of this article is to describe and understand the contexts related to identifying and meeting the professional needs of novice teachers (up to five years of work experience). The theoretical basis was the concept of basic psychological needs: the need for autonomy, competence, and relatedness. Needs were defined as necessary and universal constructs – common to all individuals regardless of social context, requiring satisfaction for proper functioning. The theory of needs suggests that without identifying needs, it is not possible to satisfy them and thus improve working conditions in Polish schools and improve relations between school communities. Focus group research and selected projective techniques were used. The research was conducted in 2025 in five groups of teachers with up to five years of experience in primary and secondary schools. A semi-structured interview scenario was used. A two-stage thematic analysis was performed on the basis of the transcripts. The conclusions of the study refer to the possibility of organising a supportive environment for teachers in schools, in which their most important professional needs are met. However, Polish teachers still operate in environments characterised by the creation and maintenance of unequal interpersonal relationships, causing them to feel powerless and disappointed. Novice teachers clearly signal the need for systemic solutions, which are lacking in Poland. The conclusions of the study may therefore contribute to the creation of systemic support in the form of a formal (state-certified) transition to the profession, based on the identification of the needs of novice teachers.

Słowa kluczowe:

novice teachers,professional needs,transition to the profession,work environment,systemic support

Bibliografia

Barbour, R. (2007). Doing focus group. London: Sage.

Dobkowska, J., Zielińska, A., & Żytko, M. (2024). Nauczyciele odchodzą ze szkoły. Raport z diagnozy uwarunkowań odchodzenia z zawodu przez warszawskich nauczycieli o stażu pracy do 5 lat. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Flick, U. (2012). Designing qualitative research. London: Sage.

Kocowski, T. (1982). Potrzeby człowieka. Koncepcja systemowa [Human needs. A systemic concept]. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kopik, A. (2024). Uzgadnianie pojęć w projekcie Digital TA. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 634(9), 19–24.

Krzyżanowski, M. (2011). Analiza zogniskowanych wywiadów grupowych [Analysis of focus group interviews] In R. Wodak, & M. Krzyżanowski (Eds.), Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych (pp. 255–280). Warszawa: Oficyna Wydawnicza Łośgraf.

Lisek-Michalska, J. (2013). Badania fokusowe. Problemy metodologiczne i etyczne. [Focus group research. Methodological and ethical issues]. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Martela, F., Lehmus-Sun, A., Parker, P. D., Pessi, A. B., & Ryan, R. M. (2023). Needs and well-being across Europe: Basic psychological needs are closely connected with well-being, meaning, and symptoms of depression in 27 European countries. Social Psychological and Personality Science, 14(5), 501–514.

Morgan, D.L. (1997). The focus group guidebook. London: Sage.

Obuchowski, K. (1995). Przez galaktykę potrzeb. Psychologia dążeń ludzkich. Poznań: Zysk i S-ka.

Okraj, Z., & Lenihan, R. (2024). Wsparcie młodych nauczycieli (NQTs) w Irlandii. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 634(9), 66–76.

Pearson, L. C., & Moomaw, W. (2005). The relationship between teacher autonomy and stress, work satisfaction, empowerment, and professionalism. Educational Research Quarterly, 29(1), 38–54. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ718115.pdf.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Press.

Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2010). Teacher self-efficacy and teacher burnout: A study of relations. An International Journal of Research and Studies, 26(4), 1059–1069.

Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2015). Job satisfaction, stress and coping strategies in the teaching profession – what do teachers say? International Education Studies; 8(3), 181–192.

Szczepanek-Guz, A., & García Valladares, L. (2024). Potencjał mentoringu w rozwoju zawodowym nauczycieli początkujących i doświadczonych. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 634(9), 53–65.

Vangrieken, K., Dochy, F. Raes, E., & Kyndt, E. (2015). Teacher collaboration: A systematic review. Educational Research Review, 15, 17–40.

Vansteenkiste, M., Ryan, R. M., & Soenens, B. (2020). Basic psychological need theory: Advancements, critical themes, and future directions. Motivation and Emotion, 44(1), 1–31.

Walczak, D. (2012). Początkujący nauczyciele. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Zbróg, Z. (2011). Identyfikowanie i zaspokajanie potrzeb społecznych w niepublicznych szkołach podstawowych. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Zbróg, Z. (2014). Reprezentacje społeczne praktyk pedagogicznych – konstruowanie profesjonalizmu wykładowców, nauczycieli i studentów. In J. Piekarski, E. Cyrańska, & B. Adamczyk (Eds.), Doskonalenie praktyk pedagogicznych – dyskusja (pp. 65–80). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Zbróg, Z., Kopik, A. Kropáč, J., Lenihan, R., Vollebregt, J., Alemany Iturriaga, J., & Soriano Flores E. (2024). Potrzeby zawodowe nowo wykwalifikowanych nauczycieli – przegląd wyników badań z wybranych krajów europejskich. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 634(9) 37–52.

Żytko, M., Nowakowska, L., Sobierańska, D., & Szyller, A. (2018). Znaczenie praktyk pedagogicznych w procesie kształcenia nauczycieli. Warszawa: Wolters Kluwer.

Żytko, M. (2023). Nauczyciel wczesnej edukacji z krótkim stażem w zawodzie – praca w stanie wyjątkowym. Problemy Wczesnej Edukacji, 56(1), 41–52.