Źródła do badań nad obrazem Francji w XVIII-wiecznej Rzeczpospolitej – podstawowe problemy metodyczne w pracy nad materiałami geograficznymi
2015, 60, Numer 1
Uniwersytet Wrocławski
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 141 KB
Liczba wyświetleń:135
Liczba pobrań:15
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The way France was presented in early modern Poland has been researched so far by many historians. However, the state of modern research is still considered insufficient and thus it is important to organize and, if possible, quantify the source material which can be used in this kind of analysis. There are still many manuscripts containing an enormous amount of information concerning the visions of France in early modern Poland, which are yet to be recognized by modern historiography. This report is an attempt to name the most important ones – such as geographical compilations, astronomy handbooks and even poems – all not used frequently enough in this kind of inquiry. This attempt at organization leads to conclusions that there are many historical sources left behind in the archives. They can be used not only to analyse the image of France in the eighteenth century, but also prove to be an excellent basis for more wide speculations – such as reflections on the state of literature and science in Poland in the given period. The fact that most of them were used for educational purposes can be used in advantage for a researcher – one can also analyse the state of early modern Polish education.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Biblioteka Książąt Czartoryskich – Muzeum Narodowe w Krakowie (BCzart) rkps nr 3275/I, 2305 II, 2197 IV
Biblioteka Uniwersytetu Wileńskiego (BUWil) rkps nr F3 454, F3 959, F3 1378
Biblioteka Książąt Czartoryskich – Muzeum Narodowe w Krakowie (BCzart) StDr nr 3812/I, 109008 II
Biblioteka Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich (BLAN) StDr nr P18-824, P18-1694
Zakład Narodowy im. Ossolińskich (BOss) StDr nr Mf 36147-5645/I, Mf 16121-9519/I
Chmielowski B. 1745–1756. Nowe Ateny, t. 1–4, Drukarnia Jego Królewskiej Mości Societatis Iesu, Lwów.
Echard L. 1784. Dykcyonarz Historyczny y Geograficzny do zrozumienia Autorów tak Łacińskich, iako też z Łacińskiego na Polski Tłumaczonych, osobliwie zas klassycznych i sławnych naszego wieku Poetów służący, po wielokrotnych w obcym ięzyku Edycyach, na Polski ięzyk Przełożony, Drukarnia Jego Królewskiej Mości XX. Scholarum Piarum, Warszawa.
Giecy I. 1772. Ziemiopismo powszechne czasów naszych dawnego i srzedniego dotykające na gwiazdziarskie, naturalne i dziejopiskie podzielone dla publiczney przysługi, a szczególniey narodowey młodzi z nayprzednieyszych tego wieku ziemiopisów krótko zebrane z przydatkiem wierszy, słabą wspomagając pamięć, przypisków rzecz objaśniających, ciekawych uwag i naynowszych wiadomości przez..., Drukarnia Colegium Societatis Jesu, Kalisz.
Łubieński W. 1740. Świat we wszystkich swoich częściach większych i mniejszych, to jest Europie, Azyi, Afryce y Ameryce w monarchiach, królestwach, xsięstwach, prowincjach, wyspach i miastach geograficznie, chronologicznie i historycznie określony..., Drukarnia Colegium Societatis Jesu, Wrocław.
Mikucki A. 1776. Krótkie zebranie geografii naturalnej, politycznej i historycznej ku pożytkowi młodzi szlacheckiej uczącej się w konwikcie szkół pobożnych, Drukarnia Jego Królewskiej Mości XX. Scholarum Piarum, Wilno.
Naumański J. 1729. Geographia novissima albo wielce pożyteczne a przez pytania sporządzone opisanie świata, ziem i miast, w którym cztery części świata Europa, Azya, Afryka, Ameryka geograficznie, fizycznie, politycznie i historycznie objaśnione z przydatkiem o sferze, XXII objaśnionemi i illuminowanemi mapami na pożytek kwitnącej młodości wydane przez..., Drukarnia Jego Królewskiej Mości XX. Scholarum Piarum, Warszawa.
Paprocki F. 1754. Europa z części świata nayprzednieysza, Drukarnia Colegium Societatis Jesu, Warszawa.
Rivard D.F. 1737, Traité de la sphère et du calendrier, N. Lottin, Imprimeur – Libraire, rue S. Jacques, Paryż.
Siarczyński F. 1790–1794. Geografia czyli opisanie naturalne, historyczne i polityczne krajów i narodów we czterech częściach świata zawierających się z dołączeniem geografii astronomicznej przez..., t. 1–3, Drukarnia Jego Królewskiej Mości XX. Scholarum Piarum, Warszawa.
Wyrwicz K. 1770. Geografia powszechna czasów teraźniejszych albo opisanie krótkie całego świata, ich położenia, granic, płodu ziemnego, skłonności obywatelów, handlu, obyczajów etc. etc. Z najświeższych wiadomości, krajopisarzów i wędrowników zebrana ku pożytkowi młodzi narodowej na szkoły publiczne wydana, Drukarnia Colegium Societatis Jesu y Rzeczpospolitey, Warszawa.
Benedyktowicz Z. 2000. Portret „obcego”, Wydawnictwo UJ, Kraków.
Chachaj M. 2007. Znajomość języka włoskiego w Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku. Uwagi historyka, [w:] Staropolski ogląd świata – problem inności, red. F. Wolański, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, s. 31–53.
Cieński M. 2013. Literatura polskiego oświecenia wobec tradycji i Europy. Studia, Universitas, Kraków.
Cynarski S. 1969. Sarmatyzm – ideologia i styl życia, [w:] Polska XVII wieku. Państwo – społeczeństwo – kultura, Wiedza Powszechna, Warszawa, s. 220–242.
Dacka-Górzyńska I., Partyka J. red., 2009. Staropolskie kompendia wiedzy, DiG, Warszawa.
Dolański D. 2002. Zachód w polskiej myśli historycznej czasów saskich, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.
Dolański D. 2004. Historyczna wiedza o Rosji w Polsce czasów saskich, [w:] Staropolski ogląd świata. Materiały z konferencji – Wrocław 23–24 października 2004, Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 249–261.
Dolański D. 2007. Anglia – ewolucja obrazu w polskim piśmiennictwie XVIII w., [w:] Staropolski ogląd świata – problem inności, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, s. 246–262.
Dolański D. 2013. Trzy Cesarstwa: wiedza i wyobrażenia o Niemczech, Turcji i Rosji w Polsce XVIII w., Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.
Dziechcińska H. 1991. O staropolskich dziennikach podróży, IBL PAN, Warszawa.
Forycki M., red. 2011. Polska – Francja – Europa: studia z dziejów Polski i stosunków międzynarodowych, Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, Poznań.
Gawerski A. 1981. Francja w pamiętnikach Polaków – Antologia, Interpress, Warszawa.
Grzybowski S. 1965. Z dziejów popularyzacji nauki w czasach saskich, [w:] Studia i materiały z dziejów nauki polskiej, seria A, z. 7, PWN, Warszawa, s. 111–173.
Kamecka M. 2012. „Do cudzych krajów”. Edukacyjne podróże szlachty polskiej do Francji w epoce saskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
Karkocha M. 2011. Obraz Francji w dobie rewolucji na łamach prasy warszawskiej z lat 1789–1794, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Kowalczyk M.E. 2005. Obraz Włoch w polskim piśmiennictwie geograficznym i podróżniczym osiemnastego wieku, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Kucharski A. 2007. Hiszpania i Hiszpanie w relacjach Polaków, Semper, Warszawa.
Kuchowicz Z. 1992. Człowiek polskiego baroku, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź.
Lewicki J. 1910. Geografia za czasów Komisyi Edukacyi Narodowej, pierwszego w Europie ministerium oświaty, Księgarnia Polska B. Połonieckiego, E. Wende, Lwów–Warszawa 1910.
Maliszewski K. 2001. Komunikacja społeczna w kulturze staropolskiej. Studia z dziejów kształtowania się form i treści społecznego przekazu w Rzeczypospolitej szlacheckiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Niewiara A. 2000. Wyobrażenia o narodach w pamiętnikach i dziennikach z XVI–XIX w., Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Nowicka E. 2006. Świat człowieka – świat kultury, WN PWN, Warszawa.
Olszewicz B. i in., red. 1967. Dziewięć wieków geografii polskiej. Wybitni geografowie polscy, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Pollak R., Aleksandrowska E., red. 1963–1972. Bibliografia literatury polskiej Nowy Korbut, Piśmiennictwo staropolskie, Oświecenie, t. 1–6, PIW, Warszawa.
Puchowski K. 1993. Edukacja historyczno-geograficzna w kolegiach pijarskich i jezuickich w I. Rzeczypospolitej, [w:] Wkład pijarów do nauki i kultury w Polsce XVII–XIX w., red. I. Stasiewicz-Jasiukowa, PAN, Warszawa–Kraków, s. 477–487.
Puchowski K. 1999. Edukacja historyczna w jezuickich kolegiach Rzeczypospolitej 1565–1773, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Puchowski K. 2007. Europejski rodowód kolegiów szlacheckich w Rzeczyspospolitej. Rekonesans, [w:] Staropolski ogląd świata – problem inności, red. F. Wolański, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, s. 192–200.
Rolnik D. 2002. Obraz Rosjan i Rosji w opiniach polskiej szlachty koronnej wschodnich Kresów Rzeczpospolitej w latach 1788–1793. Z dziejów stereotypu Rosji i Rosjan w Polsce doby nowożytnej, [w:] Stereotypy narodowościowe na pograniczu, red. W. Bonusiak, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów, s. 290–305.
Rostworowski E. 1973. Łubieński Władysław, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 18, Ossolineum, Wrocław, s. 505.
Roszak S. 1997. Środowisko intelektualne i artystyczne Warszawy w połowie XVIII w. Między kulturą sarmatyzmu a oświecenia, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Roszak S. 2004. Archiwa sarmackiej pamięci. Funkcje i znaczenie rękopiśmiennych ksiąg silva rerum w kulturze Rzeczypospolitej XVIII wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Roszak S. 2012. Koniec świata sarmackich erudytów, Stowarzyszenie Oświatowców Polskich, Toruń.
Rott D. 1995. Staropolskie chorografie, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Rybicka-Nowacka H. 1974. Nowe Ateny Benedykta Chmielowskiego. Metoda, styl, język, PWN, Warszawa.
Wolański F. 2002. Europa jako punkt odniesienia dla postrzegania przestrzeni geograficznej przez szlachtę polską osiemnastego wieku w świetle relacji podróżniczych i geograficznych, Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Wolański F., red. 2007. Staropolski ogląd świata – problem inności, Wrocław.
Żal-Kędzior A. 2010. Obraz Ziemi Świętej w polskim piśmiennictwie geograficznym i podróżniczym osiemnastego wieku, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Inne artykuły z tego numeru
- scienceuniversity teachingscientistsMianowski Fund
Główne zagadnienia nauki i dydaktyki akademickiej w wypowiedziach uczonych II Rzeczypospolitej
Jan Piskurewicz
- sensehermeneutics of educationhospitality and friendshiplisteningthe poetic
Przekładanie, czytanie, wychowanie. Perspektywa hermeneutyczna
Małgorzata Przanowska
- culturevaluesliteraturedialogueKapuścińskiculture pedagogy
Edukacyjne inspiracje oraz treści humanistyczne zawarte w reportażach Ryszarda Kapuścińskiego
Aleksandra Śladowska
Podobne publikacje
18.12.2025
pedagogyethicskitschliteraturepracticalityBardzo praktyczna obrona pedagogicznej teoretyczności, czyli: czy będziesz wiedział, co czytałeś („czy będziesz wiedział, co przeżyłeś?”)
Maria Reut
03.12.2022
Jan Błońskiliterary criticismliteraturepedagogyeducation through literary workstraditionPedagogiczne możliwości tekstu literackiego. Inspiracje myślą Jana Błońskiego
Urszula Dobrosielska
14.05.2023
Korczak pedagogyKorczak axiospherechildsubjectivityadultliteratureeducation and upbringingOpowieści o tym, co w życiu ważne – aksjosfera korczakowska
Adam Solak
