Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

W poszukiwaniu ostatecznej pewności – kartezjańskie cogito i ebnerowskie słowo

2015, 60, Numer 2

Krzysztof Skorulski

DOI

-

Data publikacji

14.09.2015

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 3.0 PL, CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 241 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:120

Liczba pobrań:11

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The original experience, traditionally regarded as the beginning of philosophy, is analysed here in terms of certainty, based on the two thinkers from different eras: René Descartes and Ferdinand Ebner. Descartes, as we know, sees absolute certainty in the experience of cogito, while Ebner sees it in the current experience of speech, especially in the expression “I am”, taken in the personal actuality of it being spoken. However, it seems that the experience of Descartes is also based on the specific current experience of speech, interpreted, however, as a thought, and the actually experienced “I”is transformed to ego, to a “thinking substance”. The purpose of this discussion is to show that cogito is to be regarded as secondary relative to the “word in its actuality”. The consequence of this fact is the need for a new, “not Cartesian” rationality that could be called dialogical.

Bibliografia

Carnap R. 1931. Überwindung der Metaphysik durch logische Analyse der Sprache, [w:] Erkenntnis, B. 2, s. 219–241.

Descartes R. 1899. Oeuvres, 3. Correspondance; 3. Janvier 1640–Juin 1643, ed. Ch. Adam, Cerf., Paris.

Descartes R. 1945. Règles pour la direction de l’esprit, trad. J. Sirven, Vrin, Paris.

Descartes R. 1824. Discours de la Methode, Texte établi par V. Cousin, T. I., Levrault.

Descartes R. 1955. Die Prinzipien der Philosophie, hrsg. A. Buchenau, Felix Meiner, Hamburg.

Dürr H.-P. 2012. Warum es ums Ganze geht, Fischer, Frankfurt a.M.

Ebner F. 1963a. Schriften, Bd. 1, Fragmente, Aufsätze, Aphorismen, hrsg. F. Seyr, Kösel, München.

Ebner F. 1963b. Schriften, Bd. 2, Notizen, Tagebücher, Lebenserinnerungen, hrsg. F. Seyr, Kösel, München.

Ebner F. 2006. Słowo i realności duchowe. Fragmenty pneumatologiczne, tłum. K. Skorulski, IFIS PAN, Warszawa.

Hintikka J. 1962. Cogito Ergo Sum. Inference or Performance?, „The Philosophical Review” Vol. 71, No 1, s. 3–32.

Hume D. 1888. Treatise of Human Nature, dostępny na: http://en.wikisource.org/wiki/Treatise_of_Human_Nature/Book_1:_Of_the_understanding/Part_IV#Sect._VI:_Of_personal_identity (otwarty 20 sierpnia 2014).

Jagiełło J. 1997. Vom ethischen Idealismus zum kritischen Sprachdenken, Don Bosco, München.

Lichtenberg G.Ch. 1879. Ausgewählte Schriften, hrsg. von E. Leyden, Reclam, Leipzig.

Nolte U. 1995. Philosophische Exerzitien bei Descartes: Aufklärung zwischen Privatmysterium und Gesellschaftsentwurf, Königshausen&Neumann, Würzburg.

Reichert A. 2013. Diagrammatik des Denkens, Descartes und Deleuze, Transcript, Bielefeld.

Sepper D.L. 2000. The texture of thought: Why Descartes’ “Meditationes” is meditational, and why it matters, [w:] Descartes’ Natural Philosophy, red. J. Schuster i in., Routledge, London, s. 736–750.

Skorulski K. 2012. Poszukiwania początku dialogu: Ebner i Freire, „Przegląd Filozoficzny”, t. 21, z. 2, s. 481–498.

Skorulski K. 2013. Po linie słowa ku zrozumieniu człowieka – myślenie o człowieku z Ebnerem i Tischnerem, [w:] Wobec Dobra i Prawdy w dialogu z Tischnerem, red. A. Bobko, IMJT, Kraków, s. 72–96.

Watzlawick P. i in. 1974. Menschliche Kommunikation, Hans Huber, Bern.

Wiplinger F. 1968. Ursprüngliche Spracherfahrung und metaphysische Sprachdeutung, [w:] Die hermeneutische Frage in der Theologie, hrsg. O. Loretz, Herder, Freiburg, s. 21–85.

Wiplinger F. 1976. Metaphysik. Grundfragen ihres Urspungs und ihrer Vollendung, Alber, Freiburg.

Wucherer-Huldenfeld K.A. 1985. Personales Sein und Wort, Böhlau, Graz–Wien.

Wucherer-Huldenfeld K.A. 2012. Gedanken zur persönlichen Ontologie bei Ferdinand Ebner, [w:] Pneumatologie als Grammatik der Subjektivität: Ferdinand Ebner; hrsg. von E. Bidese, R. Hörmann, LIT, Wien, s. 143–154.

Podobne publikacje