Oryginalny artykuł naukowy

Pytanie o sens (w) edukacji. Grondinowska semantyka sensu i jej pedagogiczne egzemplifikacje a antyredukcjonizm hermeneutyki kształcenia

2015, 60, Numer 2

Małgorzata Przanowska

DOI

Data publikacji

14.09.2015

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 3.0 PL, CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 269 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:150

Liczba pobrań:19

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The article begins with a short presentation of an interesting semantics concerning the notion of sense from Jean Grondin’s book Du sens de la vie. Essai philosophique. The author singles out four aspects of sense: directional, semantic (the issue of lingual meaning and values), sensous/ sensory (connected with taste, sensus communis) and reflective (connected with the wisdom to judge rightly). Grondin suggests considering the issue of the sense of life not as something added, imposed to life (the constructivist perspective) but rather as something to be discovered, or read from within our experience. In the context the most important question about the sense of education has been posed. The main conclusions of the text are as follows. Contemporary education seems to be reduced to different forms: techno-instrumental, moralizing or ideological, aesthetic “French-polished” and bureaucratically statistical. However, hermeneutics can still provide a crucial inspiration for modern education. The hermeneutic rehabilitation of taste in its sense of (re)cognition, savoring (relishing) and understanding of things needs to be (re)discovered within education. It seems that the modern tendency to reduce human reality and human experience to a narrow area of specialisation, might be overcome by a hermeneutic invitation to see things in a wider, non-generalised, horizon. Reducing the sense of education to one of the aspects mentioned by Grondin means to make education something perhaps useful, effective, attractive because of the ‘ends and means’ technology, but at the same time senseless and lacking life, spirit, inspiration and taste. The sense of education is to be uncovered/ discovered and not merely imposed and then assimilated. However, education needs – paradoxically – a kind of repetition and imitation comparable to the experience full of listening to the sounds and words in the process of uttering something. It is not the same as the reproduction or duplication of content. That is why in education the interpreter’s fine inner ear is needed. It is needed not in order to replace the content with something elusive, but rather to regain – thanks to this sensual elusiveness – a sense of the content and its voice. The importance of the voice is that in listening out for it an encounter with something different from our own particularity is possible.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Aldridge D. 2013. The Logical Priority of the Question: R.G. Collingwood, Philosophical Hermeneutics and Enquiry-Based Learning, „Journal of Philosophy of Education”, Vol. 47, No. 1, s. 71–85.

Domaradzki M. 2014. Filozofia antyczna wobec problemu interpretacji. Rozwój alegorezy od presokratyków do Arystotelesa, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM, Poznań.

Folkierska A. 1998. Wychowanie i pedagogika w perspektywie hermeneutycznej, [w:] Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, red. S. Wołoszyn, t. III, ks. 2, Dom Wydawniczy Strzelec, Kęty, s. 661–673.

Folkierska A. 2005. Hessen – pedagog odpowiedzialny, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Frankl V.E. 1984. Homo patiens, IW PAX, Warszawa.

Frankl V.E. 2010. Wola sensu. Założenia i zastosowanie logoterapii, tłum. A. Wolnicka, Czarna Owca, Warszawa.

Fulińska A. 2000. Naśladowanie i twórczość. Renesansowe teorie imitacji, emulacji i przekładu, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, Wrocław.

Gadamer H.-G. 1980. Niezdolność do rozmowy, tłum. B. Baran, „Znak”, nr 3 (309), s. 369–376.

Gadamer H.-G. 1992. Obywatele dwóch światów, [w:] H.-G. Gadamer, Dziedzictwo Europy, tłum. A. Przyłębski, Fundacja Aletheia – Wydawnictwo Spacja, Warszawa, s. 67–77.

Gadamer H.-G. 1993. Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto, tłum. K. Krzemieniowa, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Gadamer H.-G. 1993b. Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, tłum. B. Baran, Inter Esse, Kraków.

Gadamer H.-G. 2008. Przyjaźń i poznanie siebie. O roli przyjaźni w greckiej etyce, tłum. A. Mergler, [w:] H.-G. Gadamer, Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 143–156.

Głażewski M. 2013. Sens dialogu jako medium komunikacji, „Kultura i Wychowanie” nr 5(1), s. 18–32.

Grondin J. 2003. Du sens de la vie. Essai philosophique, Bellarmin, Montréal.

Grondin J. 2007. Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej, tłum. L. Łysień, WAM, Kraków.

Lendzion A. 2014. Człowiek wolny, wolna wola i wola sensu w psychologii egzystencjalnej Viktora Emila Frankla, [w:] „Rzeczywistość edukacyjna”, t. 2: Wolność a wychowanie. Problemy, dylematy, kontrowersje, red. S. Sztobryn, K. Kamiński, WN WSP, Łódź, s. 83–99.

MacIntyre A. 1996. Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, PWN, Warszawa.

Maliszewski K. 2013. Ciemne iskry. Problem aktualizacji pedagogiki kultury, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Michalski J. 2013. Rzecz o takcie pedagogicznym nauczyciela, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.

Milerski B. 2011. Hermeneutyka pedagogiczna. Perspektywy pedagogiki religii, Wydawnictwo Naukowe ChAT, Warszawa.

Nawroczyński B. 1998. Życie duchowe. Zarys filozofii kultury, [w:] Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, red. S. Wołoszyn, t. III, ks. 2, Dom Wydawniczy Strzelec, Kęty, s. 31–42.

Platon, Fedon 114 C.

Przanowska M. 2013. Człowiek jako pytanie. O dialektycznym transcendowaniu w doświadczeniu kształtującego słuchania, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 2 (228), s. 49–76.

Przanowska M. 2014. Dialektyka hermeneutyczna jako przestrzeń twórczej wolności, czyli o wyzwalającym doświadczeniu wychowania, „Rzeczywistość Edukacyjna”, t. 2: Wolność a wychowanie. Problemy, dylematy, kontrowersje, red. S. Sztobryn, K. Kamiński, WN WSP, Łódź, s. 334–357.

Przanowska M. 2015. Przekładanie, czytanie, wychowanie. Podejście hermeneutyczne, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 1 (235).

Risser J. 1997. Hermeneutics and the Voice of the Other. Re-reading Gadamer’s Philosophical Hermeneutics, SUNY Press, New York.

Reboul O. 2011. La philosophie de l’éducation, PUF, Paris (1e édition: 1989; 10e édition: 2011).

Reut M. 1992. Pytanie – nauczanie problemowe – dialog, [w:] Pytanie, dialog, wychowanie, red. J. Rutkowiak, Warszawa, s. 155–201.

Szulakiewicz M. 2004. Filozofia jako hermeneutyka, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Witkowski L. 2007. Między pedagogiką, filozofia i kulturą. Studia, eseje, szkice, t. III, Instytut Badań Edukacyjnych, Bydgoszcz, s. 29–65.

Włodarczyk R. 2009. Lévinas. W stronę pedagogiki azylu, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Włodarczyk R. 2014. Ucieczka od wolności a wychowanie w myśli Ericha Fromma, [w:] „Rzeczywistość Edukacyjna”, t. 2: Wolność a wychowanie. Problemy, dylematy, kontrowersje, red. S. Sztobryn, K. Kamiński, WN WSP, Łódź, s. 131–148.

Zamojski P. 2010. Pytanie o cel kształcenia. Zaproszenie do debaty, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.