Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Szkolnictwo polskie w nurcie europejskich przemian oświatowych w XVI–XVII wieku

2015, 60, Numer 3

Jan Ryś

0000-0003-3794-768X

Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie

Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Instytut Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej, Katedra Historii Oświaty i Wychowania

Data publikacji

28.10.2015

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 164 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:566

Liczba pobrań:120

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

During the 16th–18th centuries major changes took place in western European education, both within the organization as well as the methods and curricula, which are often referred to as an educational revolution. Humanism and the Reformation had a significant impact on the changes, and in the 17th century – the rapid development of science and technology. Polish contribution to the ongoing transformation of education was relatively small, but the solutions developed in the West were used. The main assumptions of Renaissance pedagogy were known in Poland already in the 15th century, and in the next century Reformation brought a new organizational model of schools and new educational solutions and curricula. These changes were also consolidated by the teaching orders, which over time monopolised teaching of the middle-level. These changes were introduced to the Polish education by foreign teachers and reformers who came to Poland in large numbers. New concepts were not just passively accepted, as there were a number of improvements, adjusting these concepts to the Polish conditions.

Słowa kluczowe:

class-lesson based system,teaching,heretic education,school organization,didactic movement,pedagogical innovations

Bibliografia

Bacon F. 1954. Nowa Atlantyda, tłum. W. Kornatowski, J. Wikarjak, Pax, Warszawa.

Barycz H. 1939. Historia Szkół Nowodworskich, Kraków.

Bieńkowski T. 1995. Ku szkole humanistycznej (próby reform szkolnych w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku), „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 3, s. 55–60.

Blättner F. 1958, Geschichte der Pädagogik, Heidelberg.

Budzyński J. 2008. Dawne humanistyczne Gimnazjum Akademickie w Gdańsku w XVI i XVII wieku, [w:] Gdańskie Gimnazjum Akademickie, t. 4: W progach muz i Minerwy, red. Z. Głombiowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, s. 7–43.

Burckhardt J. 1991. Kultura Odrodzenia we Włoszech, tłum. M. Kreczowska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Campanella T. 1972. Państwo słońca, tłum. R. i L. Brandwajnowie, [w:] Utopiści XVI i XVII wieku o wychowaniu i szkole, wybór i oprac. W. Voisé, Ossolineum, Wrocław.

Chmaj L. 1959. Wyższa szkoła braci polskich w Rakowie, [w:] Studia nad arianizmem, red. L. Chmaj, PWN, Warszawa.

Dworzaczkowa J. 2003. Szkoła w Lesznie do 1656 roku. Nauczyciele i programy, LTK, Leszno.

Fijałkowski A. 2012. Tradycja i nowatorstwo w Orbis sensualium pictus Jana Amosa Komeńskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Garbacik J. 1955, Zagadnienia pedagogiczne w kulturze wczesnego Odrodzenia włoskiego, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie”, z. 3, s. 178–209.

Grzelecki W. 1986. Szkoły – kolonie Uniwersytetu Krakowskiego 1588–1773, Ossolineum, Wrocław.

Hajdukiewicz L. 1963. Podstawy ideowe i organizacyjne kolonii akademickich Uniwersytetu Krakowskiego (1588–1773/1775). Stan badań, problematyka, postulaty, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, nr 2, s. 137–201.

Herbest B. 1559. Cracoviensis scholae apud S. Mariae templum institutio, Cracoviae.

Kot S. 1910. Szkoła lewartowska. Z dziejów szkolnictwa ariańskiego w Polsce, „Muzeum”, R. 26, Dodatek 6 (Przyczynki do dziejów wychowania i oświaty w Polsce, t. 1).

Kurdybacha Ł. 1958. Z dziejów pedagogiki ariańskiej, PZWS, Warszawa.

Michel G. 1979. Die Welt als Schule. Ratke, Comenius und didaktische Bewegung, Schroedel, Hannover.

Mokrzecki L. 1997. Luterańskie gimnazja akademickie w strukturze oświaty okresu staropolskiego, [w:] Nauczanie w dawnych wiekach. Edukacja w średniowieczu i u progu ery nowożytnej. Polska na tle Europy, red. W. Iwańczak, K. Bracha, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. J. Kochanowskiego, Kielce, s. 291–302.

Mokrzecki L., Puchowski K. 1995. Programy szkolnictwa staropolskiego w XVI i XVII wieku. Kierunki zmian, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 3, s. 89–110.

Nowak Z.H. 1987. Bracia Wspólnego Życia i ich szkoła w Chełmnie (1473–1536/1545), „Zapiski Historyczne”, t. 52, z. 4, s. 53–78.

Pawlak M. 1972. Dzieje Gimnazjum Elbląskiego w latach 1535–1772, Pojezierze, Olsztyn.

Schola Levartoviana restituta, typis Alexii Radecii 1593. 1914. [w:] „Archiwum do Dziejów Oświaty”, t. 13, Kraków, s. 287–327.

Salmonowicz S. 1973. Toruńskie Gimnazjum Akademickie 1681–1817, PWN, Poznań.

Szczotka S. 1936. Synody Arian polskich, Kraków.

Tupalski W. 1959. Pierwszy program gdańskiej szkoły średniej, „Rozprawy z Dziejów Oświaty”, t. 2, s. 3–26.

Tworek S. 1966. Szkolnictwo kalwińskie w Małopolsce i jego związki z innymi ośrodkami w Kraju i za granicą w XVI–XVII w., Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Tync S. 1928. Dzieje Gimnazjum Toruńskiego, 1568–1772, t. 1: Wiek XVI, Toruń.

Vogelhumber O. 1955, Geschichte der neueren Pädagogik, Franz Ehrenwirth Verlag, München.

Węgierski A. 1679. Libri quatuor Slavoniae reformata, Amsterdam [reprint Varsoviae 1973].

Zarębski I. 1957. Najwcześniejszy humanistyczny polski traktat pedagogiczny (około 1467), [w:] Dziesięciolecie Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, Wydawnictwo WSP, Kraków.

Źródła do dziejów Akademii Chełmińskiej (1386–1815). 1963. Wyd. J. Lechicka, Ossolineum, Wrocław.

Podobne publikacje