Pytanie o sens i pożytki ze współzawodnictwa w edukacji liberalnej
2024, 69, Numer 4
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 251 KB
Liczba wyświetleń:79
Liczba pobrań:3
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
This paper examines the purpose and function of competition within modern education, beginning with the assumption that it can still play a useful role in educational practice as a whole, but not in its current form, as promoted by educational policies inspired by neoliberal ideology. The author, seeking a deeper, philosophical justification for competition, invokes the tradition of liberal education, in which competition has long occupied a prominent place, understood as a means to noble ends. Liberal education, which over the years has been enriched by various schools of thought, might benefit from a philosophical grounding to argue in favour of civilised or noble competition. In this revived form, such competition may meet the challenges of the modern state and society by addressing the needs of the subjects of education, namely its participants. The study proceeds as follows: First, the etymology of “competition” and related terms is examined. Then, a selection of examples from various European sources which have made reference to competition over the centuries is presented. Subsequently, the notion of freedom is introduced to the analysis, with the assumption that it remains in dialectic with competition and has significant implications for it. Various philosophical and ideological formulations of freedom are also presented, along with their relevance to education. In each instance, competition takes on different forms due to the differing approaches to education. On this basis, the author seeks to develop new directions for cultivating competition in the modern era, emphasising the need to focus on such categories as mastery, noble (or lofty) educational goals, excellence, and cooperation. In the conclusion, the author presents the results of the research in the form of criteria for modern competition.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Biblia pierwszego Kościoła. (2017). Tłum. ks. R. Popowski SDB. Warszawa: Oficyna Wydawnicza VOCATIO.
Carr, D. (2003). Making sense of education. London: Routledge.
Danilewska, J. (2014). Wychowanie na arenie szkolnego wieloboju. Pedagogiczna baśń o rywalizacji. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
DeNicola, D. (2012). Learning to flourish. A philosophical exploration of liberal education. New York; London: Continuum International Publishing Group.
Doroszewski, W., Kurkowska, H. (red.). (1980). Słownik poprawnej polszczyzny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Erazm z Rotterdamu. (1965). Podręcznik żołnierza Chrystusowego nauk zbawiennych pełny, tłum. J. Domański. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ferrall, V. Jr. (2011). Liberal arts at the brink. Cambridge: Harvard University Press.
Filek, J. (2001). Filozofia jako etyka. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.
Frankena, W. (1973). Education. W: Ph. Wiener (red.), Dictionary of the history of ideas. studies of selected pivotal ideas, vol. II, (s. 71–85). New York: Charles Scribner’s Sons.
Gutek, G. (2003). Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, tłum. A. Kacmajor, A. Sulak. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Hessen, S. (1997). O sprzecznościach i jedności wychowania: zagadnienia pedagogiki personalistycznej, [brak tłum.]. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Hicks, S. R. C. (2016). Zrozumieć postmodernizm. Sceptycyzm i socjalizm od Rousseau do Foucaulta, tłum. P. Kostyło, K. Nowak. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Himmelfarb, G. (2005). The roads to modernity. The British, French, and American enlightenments. New York: Vintage Books.
Himmelfarb, G. (2007). Jeden naród, dwie kultury, tłum. P. Bogucki. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Hirst, P. (red.). (1974). Knowledge and the curriculum: A collection of philosophical papers. London: Routledge and Kegan Paul.
Hogan, P. (2010). Preface to an ethics of education as a practice in its own right. Ethics and Education, 5(2), 85–98.
Hogan, P. (2011). The ethical orientations of education as a practice in its own right. Ethics and Education, 6(1), 27–40.
Horowski, J. (2014). Liberal education w ujęciu Jacques’a Maritaina. Paedagogia Christiana, 1, 95–117.
Jan Chryzostom. (2019). Homilie do Drugiego Listu św. Pawła do Koryntian, tłum. ks. A. Paciorek. Częstochowa: Edycja św. Pawła.
Johnson, D. W., Johnson, R. T. (1989). Cooperation and competition. Theory and research. Edina Minnesota: Interaction Book Co.
Johnson, D. W., Johnson, R. T. (1999). Learning together and alone: Cooperative, competitive and individualistic learning. Boston: Allyn and Bacon.
Karolczak-Biernacka, B. (1987). Współzawodnictwo i współpraca w szkole. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Kimball, B. (1986). Orators & philosophers. A history of the idea of liberal education. New York: Teachers College Press.
Kitcher, P. (2021). The main enterprise of the world: Rethinking education. New York: Oxford University Press.
Kopaliński, W. (1989). Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Kot, S. (1996). Historia wychowania, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Kozłowski, W. M. (1909). Współzawodnictwo społeczne i zadania państwa. Sfinks, 8, 419–427.
Kwintylian. (1951). Kształcenie mówcy. Księgi I, II i X, tłum. i oprac. M. Brożek. Wrocław: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.
Labaree, D. (2007). Education, markets, and the public good. The selected works of David F. Labaree. Abingdon; Oxon: Routledge.
Locke, J. (2002). Myśli o wychowaniu, tłum. M. Heitzman. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Locke, J. (2023). Myślę, że. W: K. Wrońska, John Locke o edukacji (s. 191–193). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Maliszewski, K. (2014). Przestrzeń wzruszonych. Edukacja liberalna a sfera publiczna (głos reanimacyjny). Paedagogia Christiana, 33(1), 53–69.
Mill, J. S. (2021). Mowa inauguracyjna wygłoszona na Uniwersytecie St. Andrews 1 lutego 1867 roku. Kronos, 58(3), 126–172.
Mill, J. S. (1966). Zasady ekonomii politycznej i niektóre jej zastosowania do filozofii społecznej, tłum. E. Taylor, t. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Misawa, K. (2014). Nature, nurture, second nature: Broadening the horizons of the philosophy of education. Educational Philosophy and Theory, 46(5), 499–511.
Noddings, N. (1993). Excellence as a guide to educational conversation. Teachers College Record, 94(4), 1–13.
Noddings, N. (2013). Caring. A relational approach to ethics & moral education. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
Novum Testamentum Graece. (1993). Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft.
Nussbaum, M. (2008). W trosce o człowieczeństwo. Klasyczna obrona reform kształcenia ogólnego, tłum. A. Męczkowska. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Nussbaum, M. (2016). Nie dla zysku. Dlaczego demokracja potrzebuje humanistów, tłum. Ł. Pawłowski. Warszawa: Biblioteka Kultury Liberalnej.
Peters, R. S. (1965). Education as initiation. London: Evans.
Peters, R. S. (1970). Ethics and education. London: Allen & Unwin.
Postman, N. (2001). W stronę XVIII stulecia. Jak przeszłość może doskonalić naszą przyszłość, tłum. R. Frąc. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Rau, Z. (2004). Forgotten freedom: In search of the historical foundation of liberalism. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Rawls, J. (2009). Teoria sprawiedliwości, tłum. M. Panufnik, J. Pasek, A. Romaniuk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Raz, J. (1986). The morality of freedom. Oxford: Clarendon Press.
Rich, J. M., DeVitis, J. (1992). Competition in education. Springfield Illinois: Charles C Thomas Publisher.
Siegel, H. (1987). Rationality and ideology. Educational Theory, 37(4), 153–167.
Siegel, H. (2019). Myślenie krytyczne i indoktrynacja, tłum. P. Kostyło, K. Nowak. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Słownik łacińsko-polski. (1981). Oprac. K. Kumaniecki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Skinner, Q. (2002). A third concept of liberty. Proceeding of the British Academy, 117, 237–268.
Skinner, Q. (2013). Wolność przed liberalizmem, tłum. A. Czarnecka. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Szmidt, K. (2005). Problem rywalizacji w procesie wspierania twórczości dzieci i młodzieży. W: K. Szmidt, M. Modrzejewska-Świgulska (red.), Psychopedagogika działań twórczych (s. 93–113). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Szymczak, M. (red.). (1992). Słownik języka polskiego, t. 3. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Tubbs, N. (2014). Humanitas, metaphysics and modern liberal arts. Educational Philosophy and Theory, 46(5), 488–498.
Turnbull, G. (2003). Observations upon liberal education, red. T. O. Moore Jr. Indianapolis: Liberty Fund.
Walzer, M. 2004. Politics and passion. New Haven; Connecticut: Yale University Press.
Wrońska, K. (2012). Pedagogika klasycznego liberalizmu w dwugłosie John Locke i John Stuart Mill. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wrońska, K. (2013). Liberal education in selected Polish pedagogical concepts – in comparison to English–language concepts – with particular reference to the enlightenment. Part 1–2. Kultura i Wychowanie, 5, 33–38 i 6, 9–21.
Wrońska, K. (2014). Liberal education w Polsce. Między kształceniem ogólnym a edukacją liberalną. Paedagogia Christiana, 33(1), 11–28.
Wrońska, K. (red.). (2019). Dobra edukacji i ich pedagogiczna eksploracja. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wrońska, K. (2023). John Locke o edukacji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wrońska, K., Stern, J. (red.). (2024). Defending the value of education as a public good. Philosophical dialogues on education and the State. London; New York: Routledge.
Zamojski, P. (2022). Edukacja jako rzecz publiczna. Warszawa: Oficyna Naukowa.