Kompetencje moralne nauczycieli – prolegomena
2021, 66, Numer 2
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 190 KB
Liczba wyświetleń:159
Liczba pobrań:30
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The presented analysis focuses on the moral dimension of the teaching profession, which encompasses the moral competence of its representatives. This dimension determines, at least to some extent, the quality of services rendered by teachers to other people as part of their professional activity. Thus, the research and analyses undertaken with regard to this area of scientific exploration are of importance for the discipline of educational research. The aim of the paper is an attempt at making an introduction to the manners of understanding the term: teacher’s moral competences. Such competences can be placed among a number of competencies a teacher should display. The article was prepared based on an analysis of the literature dealing with the subject of the research. The analysis was used to explicate the category, which, similarly to the category of competencies as such, has turned out to be defined in an ambiguous way. The researchers of the issue of teachers’ moral competences have ascribed various meanings and scope to this term, and have differed in indicating its significance and importance for the professional activity undertaken. This is conducive neither to an attempt at developing a clear definition of this term nor to defining its constituent elements more precisely. The analysis of this category implies the need for paying closer attention to teachers’ moral competences, both in the theoretical and practical contexts, and to conduct intensified research on these competences, enriching thereby the scientific achievements made so far in the field referring to the moral dimension of the work performed by the representatives of this social and professional category, i.e., teachers.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Aksman, J., Nieciuński, S. (2012). Pojęcie kompetencji. Problemy definicyjne. W: J. Aksman, S. Nieciuński (red.), Proces uczenia się przez całe życie. Aspekty kształtowania kompetencji nauczycielskich (s. 13–51). Kraków: Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego.
Brezinka, W. (2007). Wychowywać dzisiaj. Zarys problematyki. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Czerepaniak-Walczak, M. (1994). Kompetencje nauczyciela w kontekście założeń pedagogiki emancypacyjnej. W: M. Dudzikowa, A. A. Kotusiewicz (red.), Z pogranicza idei i praktyki edukacji nauczycielskiej (s. 47–64). Białystok: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Czerepaniak-Walczak, M. (1997). Aspekty i źródła profesjonalnej refleksji nauczyciela. Toruń: Wydawnictwo EDYTOR s.c.
Czerepaniak-Walczak, M. (2001). Kompetencje emancypacyjne nauczyciela akademickiego. Pedagogika Szkoły Wyższej, nr 16, 47–59.
Day, Ch. (2004). Rozwój zawodowy nauczyciela. Uczenie się przez całe życie, tłum. J. Michalak. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Denek, K. (1998). O nowy kształt edukacji. Toruń: Wydawnictwo Akapit.
Drzeżdżon, W. (2007). Etyczno-deontologiczne kompetencje nauczyciela-wychowawcy. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, nr 4, 21–35.
Gołębniak, B. D. (1998). Zmiany edukacji nauczycieli. Wiedza – biegłość – refleksyjność. Toruń; Poznań: Wydawnictwo EDYTOR s.c.
Gołębniak, B. D. (2001). Etyczny wymiar edukacji nauczycieli. W: U. Ostrowska (red.), Edukacja przełomu wieków wobec kwestii aksjologicznych (s. 167–177). Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Goźlińska, E., Szlosek, F. (1997). Podręczny słownik nauczyciela kształcenia zawodowego. Radom: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji.
Hendryk, C. (2010). O zagubionych kompetencjach. Kompetencje moralne. Lost competences. Moral competences. General and Professional Education, nr 1, 121–142.
Horowski, J. (2012). Sprawności czy kompetencje moralne?, Paedagogia Christiana, nr 1 (29), 191–208.
https://doi.org/10.12775/PCh.2012.011
Kędzierska, J. (2008). Profesjonalne kompetencje nauczyciela. W: P. Rudnicki, B. Kutrowska, M. Nowak-Dziemianowicz (red.), Nauczyciel: misja czy zawód? Społeczne i profesjonalne aspekty roli (s. 190–200). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Kiciński, K. (1989). Orientacje moralne. Próba typologii. Warszawa: Uniwersytet Warszawski. Kubów, A. (1995). Warunki pracy nauczyciela. Zagrożenia etyki zawodu. W: K. Kaszyński, L. Żuk-Łapińska (red.), Etyka zawodu nauczyciela. Nauczanie etyki (s. 51–58). Zielona Góra: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Tadeusza Kotarbińskiego.
Kwaśnica, R. (2006). Wprowadzenie do myślenia o nauczycielu. W: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika (t. 2, s. 291–319). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kwiatkowska, H. (2008). Pedeutologia. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne Spółka z o.o.
Leppert, R. (1998). Nauczyciel jako adaptacyjny technik, refleksyjny praktyk, transformatywny intelektualista (próba zarysowania pola problemowego). W: W. Prokopiuk (red.), Rozwój nauczyciela w okresie transformacji (s. 219–226). Białystok: Trans Humana.
Madalińska-Michalak, J. (2013). Emocje i praca nauczycieli. Rozwój kompetencji emocjonalnych nauczycieli a jakość szkoły. Studia Dydaktyczne, nr 24–25, 235–252.
Madalińska-Michalak, J. (2019). Kompetencje nauczyciela: między działaniem zgodnie z możliwościami a koniecznością rozwoju zawodowego. W: I. Kopaczyńska, M. Magda-Adamowicz (red.), Dziecko w kształceniu instytucjonalnym. Idee – refleksje – badania (s. 87–98). Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Magda, M. (2002). Kompetencje moralne nauczyciela. W: E. Kozioł, E. Kobyłecka (red.), W poszukiwaniu wyznaczników kompetencji nauczyciela XXI wieku (s. 185–195). Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski.
Marody, M. (1976). Sens teoretyczny a sens empiryczny pojęcia postawy. Analiza metodologiczna zasad doboru wskaźników w badaniach nad postawami. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Mądrzycki, T. (1977). Psychologiczne prawidłowości kształtowania się postaw. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Meirieu, P. (2003). Moralne wybory nauczycieli. Etyka i pedagogika, tłum. T. Grzegorczyk. Warszawa: Fraszka Edukacyjna.
Męczkowska, A. (2003). Kompetencja. W: T. Pilch (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku (t. 2, s. 693–696). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Nowak, S. (1973). Pojęcie postawy w teoriach i stosowanych badaniach społecznych. W: S. Nowak (red.), Teorie postaw (s. 17–87). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Nowak, Z. (2006). Kompetencja moralna jako kategoria teoretyczna i badawcza w pedagogice wczesnoszkolnej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Okoń, W. (2004). Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Pilch, T. (1995). Rozważania wokół etyki zawodu nauczyciela-wychowawcy. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, nr 3, 3–7.
Průcha, J. (2006). Pedeutologia. W: B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Pedagogika wobec edukacji, polityki oświatowej i badań naukowych (t. 2, s. 293–316). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.
Rabczuk, W. (2008). O potrzebie kształtowania kompetencji międzykulturowych (nauczycieli, uczniów). W: K. Żegnałek (red.), Kompetencje współczesnego nauczyciela (s. 31–38). Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP.
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 roku w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do zawodu nauczyciela, Dz.U. poz. 1450.
Stech, K. (2002). Kompetencje zawodowe nauczyciela – spojrzenie na problem. W: K. Ferenz, E. Kozioł (red.), Kompetencje nauczyciela wychowawcy (s. 11–20). Zielona Góra: Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Strykowski, W. (2005). Kompetencje współczesnego nauczyciela. Neodidagmata, nr 27/28, 15–28.
Szempruch J. (2013). Pedeutologia. Studium teoretyczno-pragmatyczne. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Sztumski, J. (1997). Opiniowanie pracowników. Radom: Instytut Technologii Eksploatacji.
Śliwerski, B. (2001). Program wychowawczy szkoły. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna.
Tchorzewski de, A. M. (1999). Nauczyciel w sytuacji konfliktu wartości. W: F. Adamski, A. M. de Tchorzewski (red.), Edukacja wobec dylematów moralnych współczesności (s. 33–37). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 roku ze zmianami – Karta Nauczyciela. Pobrane z https://www.prawo.vulcan.edu.pl/przegdok.asp?qdatprz=akt&qplikid=2) (otwarte 15.03.2021 r.).
Wiatrowski, Z. (2005). Podstawy pedagogiki pracy. Bydgoszcz: Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego.
Zając, D. (2007). Wiedza etyczna jako składnik kompetencji zawodowych współczesnego nauczyciela. W: A. J. Sowiński (red.), Wiedza i mądrość w edukacji akademickiej (s. 261–272). Szczecin: ZAPOL.
Zając, D. (2018). Etyczność pracy zawodowej nauczycieli. Studium teoretyczne. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.