Kwartalnik Pedagogiczny
pl
Oryginalny artykuł naukowy
Kwartalnik Pedagogiczny

Zjawisko stereotypizacji, uprzedzeń i dyskryminacji „eurosierot” w świetle wyników ośmiu badań eksperymentalnych i podsumowującej metaanalizy

2020, 65, Numer 3

Sławomir Trusz

0000-0002-7572-018X

Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie

DOI

10.31338/2657-6007.kp.2020-3.8

Data publikacji

18.02.2021

Model publikowania

hybrydowy

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk społecznych

Dyscyplina

pedagogika

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 202 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:256

Liczba pobrań:62

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Referring to the children of circular migrants as Euro-orphans could arouse implicit negative attitudes, serving as an essential source of stereotyping, prejudice, and discrimination against them. Based on: (1) the three-factor theory of attitude, (2) the automatisation of cognitive, emotional and behavioural processes concept, and (3) the linguistic relativism theory, and the aforementioned assumption was tested in eight experiments (n = 160 subjects), and the gathered data were summarised in the meta-analysis. It turned out that contact with the term “Euro-orphan” (vs. “child”) was the source of negative attitudes among 73% of participants (Cohen’s d = 0.693). The strongest effect was recorded in the behavioural (1.195), affective (0.556) and cognitive domain of attitude (0.309). The observed regularities and their practical (educational) implications were discussed in the light of the theory of stereotyping, prejudice and discrimination of various social groups.

Słowa kluczowe:

"Euro-orphan”,language,stereotype,prejudice,discrimination

Bibliografia

Ajzen, I., Fishbein, M. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior. NJ: Prentice-Hill: Englewood-Cliffs.

Aronson, E. (2009). Człowiek istota społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Badasu, D., Michel, S., (2015). On a collision course: Millenium development goals and mothers' migration. W: Z. Meghani (red.), Women migrant workers: Ethical, political and legal problems (s. 75-100). New York; London: Routledge.

https://doi.org/10.4324/9781315677262-4

Bargh, J. A. (1999). The cognitive monster: The case against the controllability of automatic stereotype effects. W: S. Chaiken, Y. Trope (red.), Dual-process theories in social psychology (s. 361-382). New York; London: Guilford Press.

Bargh, J. A., Chen, M., Burrows, L. (1996). Automaticity of social behavior: Direct effects of trait construct and stereotype activation on action. Journal of Personality and Social Psychology, 71, 230-244.

https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.2.230

Baumeister, R. F., Bargh, J. A. (2014). Conscious and unconscious: Toward an integrative understanding of human mental life and action. W: J. W. Sherman, B. Gawronski, Y. Trope (red.), Dual-process theories of the social mind (s. 35-49). New York: Guilford Press.

Brzezińska, A. I., Matejczuk, J. (2011). Psychologiczne konsekwencje eurosieroctwa: funkcjonowanie rodziny, diagnoza i pomoc. Studia Edukacyjne, 17, 71-87.

Brzeziński, J. (2015). Badania eksperymentalne w psychologii i pedagogice. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Burke, B. L., Martens, A., Faucher, E. H. (2010). Two decades of terror management theory: A meta-analysis of mortality salience research. Personality and Social Psychology Review, 14, 155-195.

https://doi.org/10.1177/1088868309352321

Card, N. A. (2016). Applied meta-analysis for social sciences research. New York: The Guilford Press.

Carnaghi, A. Maass, A. (2008). Derogatory language in intergroup context: Are "gay" and "fag" synonymous? W: Y. Kashima, K. Fiedler, P.. Freytag (red.), Stereotype dynamics: Languagebased approaches to the formation, maintenance, and transformation of stereotypes (s. 117-134). New York: LEA.

Case, A., Paxson, C., Ableidinger, J. (2004). Orphans in Africa: Parental death, poverty, and school enrollment. Demography, 41, 483-508.

https://doi.org/10.1353/dem.2004.0019

Caserta, T. A., Pirttila-Backman, A. M., Punamaki, R. L. (2016). Stigma, marginalization and psychosocial well-being of orphans in Rwanda: Exploring the mediation role of social support. AIDS Care - Psychological and Socio-Medical Aspects of AIDS/HIV, 28, 736-744.

https://doi.org/10.1080/09540121.2016.1147012

Chen, M., Bargh, J. A. (1997). Nonconscious behavioral confirmation processes: The selffulfilling consequences of automatic stereotype activation. Journal of Experimental Social Psychology, 33, 541-560.

https://doi.org/10.1006/jesp.1997.1329

Cluver, L., Orkin, M. (2009). Cumulative risk and AIDS-orphanhood: Interactions of stigma, bullying and poverty on child mental health in South Africa. Social Science and Medicine, 69, 1186-1193.

https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2009.07.033

Connolly, K. (2015). The Euroorphans left behind by Poles' exodus, "Independent.ie." 15 marca 2015. Pobrane z: https://www.independent.ie/world-news/europe/the-euro-orphans-left-behindby-poles-exodus-31067325.html (otwarty 20.05. 2020).

Cortes, P. (2015). The feminization of international migration and its effects on the children left behind: Evidence from the Philippines. World Development, 65, 62-67.

https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2013.10.021

Crespi, I., Meda, S. G., Merla, L. (red.) (2018). Making multicultural families in Europe: Gender and intergenerational relations. London: Palgrave Macmillan.

https://doi.org/10.1007/978-3-319-59755-3

Czykwin, E. (2008). Stygmat społeczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Devine, P.. G., Sharp, L. B. (2009). Automaticity and control in stereotyping and prejudice. W: T. Nelson, Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination (s. 61- 87). New York: Psychology Press.

Dovidio, J. F., Brigham, J. C., Johnson, B. T., Gaertner, S. L. (1999). Stereotypizacja, uprzedzenia i dyskryminacja: spojrzenie z innej perspektywy. W: C. N. Macrae, C. Stangor, M. Hewstone, Stereotypy i uprzedzenia. Najnowsze ujęcie (s. 225-260). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Dovidio, J. F., Major, B., Crocker, J. (2008). Piętno: wprowadzenie i zarys ogólny. W: T. F. Heatherton, R. E. Kleck, M. R. Hebl, J. G. Hull (red.), Społeczna psychologia piętna (s. 23-25). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ducu, V., Nedelcu, M., Telegdi-Csetri, A. (red.) (2018). Childhood and parenting in transnational settings. Cham: Springer.

https://doi.org/10.1007/978-3-319-90942-4

Dusek, J. B., Joseph, G. (1983). The bases of teacher expectancies: A meta-analysis. Journal of Educational Psychology, 75, 327-346.

https://doi.org/10.1037/0022-0663.75.3.327

Fasoli, F., Maass, A., Carnaghi, A. (2015). Labelling and discrimination: Do homophobic epithets undermine fair distribution of resources?, British Journal of Social Psychology, 54, 383-393.

https://doi.org/10.1111/bjso.12090

Fazio, R. H. (1990). Multiple processes by which attitudes guide behavior: The mode model as an integrative framework. Advances in Experimental Social Psychology, 23, 75-109.

https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60318-4

Fiske, S. T., Taylor, S. E. (2008). Social cognition. From brain to culture. Boston: McGraw Hill Higher.

Försterling, F. (2005). Atrybucje. Podstawowe teorie, badania i zastosowanie. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Freese, J., Peterson, D. (2017). Replication in social science. Annual Review of Sociology, 43, 147-165.

https://doi.org/10.1146/annurev-soc-060116-053450

Fujisawa, D., Hagiwara, N. (2015). Cancer stigma and its health consequences. Current Breast Cancer Reports, 7, 143-150.

https://doi.org/10.1007/s12609-015-0185-0

Greenwald, A. G., Banaji, M. R., Rudman, L. A., Farnham, S. D., Nosek, B. A., Mellott, D. S. (2002). A unified theory of implicit attitudes, stereotypes, self-esteem, and self-concept. Psychological Review, 109, 3-25.

https://doi.org/10.1037/0033-295X.109.1.3

Haas De, H. (2018). European Migrations Dynamics, drivers, and the role of policies. EU Policy Lab. Luxemburg: Publications Office of the European Union.

Harms, S., Jack, S., Ssebunnya, J., Kizza, R. (2010). The orphaning experience: Descriptions from Ugandan youth who have lost parents to HIV/AIDS. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 4, 1-10.

https://doi.org/10.1186/1753-2000-4-6

Heath, A., Lessard-Phillips, L. (2019). Inequality and the structure of educational opportunity and institutions. W: C. Inglis, W. Li, B. Khadria (red.), The SAGE handbook of international migration (s. 466-480). Los Angeles: Sage.

Horvath, L. K., Merkel, E. F., Maass, A., Sczesny, S. (2016). Does gender-fair language pay off? The social perception of professions from a cross-linguistic perspective. Frontiers in Psychology, 6, 1-12.

https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.02018

Jarymowicz, M. (2008). Psychologiczne podstawy podmiotowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jussim, L. (2012). Social perception and social reality: Why accuracy dominates bias and self-fulfilling prophecy. New York: Oxford University Press.

https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195366600.001.0001

Kawecki, I., Kwatera, A., Majerek, B., Trusz, S. (2012). The social and educational situation of circular migrants' children in Poland. Studia Sociologica, 4, 147-161.

Kawecki, I., Trusz, S., Kwatera, A., Majerek, B. (2015). Dzieci migrantów zarobkowych. Obywatele Europy czy eurosieroty? Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.

Kolańczyk, A., Fila-Jankowska, M., Pawłowska-Fusiara, M., Sterczyński, R. (2004). Serce w rozumie: afektywne podstawy orientacji w otoczeniu. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kozak, S. (2010). Patologia eurosieroctwa w Polsce. Skutki migracji zarobkowej dla dzieci i ich rodzin. Warszawa: Difin.

Kunda, Z., Thagard, P. (1996). Forming impressions from stereotypes, traits, and behaviors: A parallel-constraint-satisfaction theory. Psychological Review, 103, 284-308.

https://doi.org/10.1037/0033-295X.103.2.284

Maass, A., Arcuri, L. (1999). Język a stereotypizacja. W: C. N. Macrae, C. Stangor, M. Hewstone (red.), Stereotypy i uprzedzenia. Najnowsze ujęcie (s. 161-189). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Meghdadpour, S., Curtis, S., Pettifor, A., MacPhail, C. (2012). Factors associated with substance use among orphaned and non-orphaned youth in South Africa. Journal of Adolescence, 35, 1329-1340.

https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2012.05.005

Michel, S. (2018). Mothers working abroad: Migrant Women caregivers and the ilo, 1980s-2010s. W: E. Boris, D. Hoehtker, S. Zimmerman (red.), Women's ILO: Transnational networks, global labour standards, and gender equity, 1919 to Present (s. 318-339). Leiden; Boston: Brill.

https://doi.org/10.1163/9789004360433_015

Mikuła, J. (red.) (2008). Eurosieroctwo. Raport Fundacji Prawa Europejskiego. Warszawa: Fundacja Prawa Europejskiego.

Morantz, G., Cole, D., Vreeman, R., Ayaya, S., Ayuku, D., Braitstein, P. (2013). Child abuse and neglect among orphaned children and youth living in extended families in sub-Saharan Africa: What have we learned from qualitative inquiry? Vulnerable Children and Youth Studies, 8, 338-352.

https://doi.org/10.1080/17450128.2013.764476

Moskowitz, G. (2009). Zrozumieć siebie i innych. Psychologia poznania społecznego. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Nelson, T. D. (red.) (2009). Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination. New York: Psychology Press.

https://doi.org/10.4324/9781841697772

Nichols, J., Embleton, L., Mwangi, A., Morantz, G., Vreeman, R., Ayaya, S., Braitstein, P. (2014). Physical and sexual abuse in orphaned compared to non-orphaned children in sub-Saharan Africa: A systematic review and meta-analysis. Child Abuse and Neglect, 38, 304-316.

https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2013.09.012

Ohme, R. K. (red.) (2007). Nieuświadomiony afekt. Najnowsze odkrycia. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Porte, G., McManus, K. (2018). Doing replication research in applied linguistics. New York: Routledge.

https://doi.org/10.4324/9781315621395

Rączaszek-Leonardi, J. (2011). Związki języka z poznaniem i kulturą. Rola języka w społecznej koordynacji poznania. W: I. Kurcz, H. Okuniewska (red.), Język jako przedmiot badań psychologicznych. Psycholingwistyka ogólna i neurolingwistyka (s. 149-167). Warszawa: Academica.

Read, S. J., Miller, L. C. (red.) (1998). Connectionist models of social reasoning and social behavior. Mahwah: LEA.

Rubie-Davies, C. (2015). Becoming a high expectation teacher: Raising the bar. New York: Routledge.

https://doi.org/10.4324/9781315761251

Slany, K., Ślusarczyk, M., Pustułka, P. (2016). Polskie rodziny transnarodowe: dzieci, rodzice, instytucje i więzi z krajem. Kraków; Warszawa: Komitet Badań nad Migracjami PAN.

Stangor, C. (2009). The study of stereotyping, prejudice, and discrimination within social psychology: A quick history of theory and research. W: T. D. Nelson (red.), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination (s. 1-22). New York: Psychology Press.

Stillman, S., Gibson, J., McKenzie, D., Rohorua, H. (2015). Miserable migrants? Natural experiment evidence on international migration and objective and subjective well-being. World Development, 65, 79-93.

https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2013.07.003

Trusz, S. (2016). Czy nauczyciele myślą źle o eurosierotach? Stereotypy i uprzedzenia nauczycieli wobec dzieci sezonowych migrantów. Roczniki Nauk Społecznych, 44, 67-103.

https://doi.org/10.18290/rns.2016.8(44).2-4

Trusz, S., Kwiecień, M. (2012). Społeczne piętno eurosieroctwa. Warszawa: Difin.

Walczak, B. (2008). Społeczne, edukacyjne i wychowawcze konsekwencje migracji rodziców i opiekunów prawnych uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Warszawa: Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjna Pedagogium.

Walczak, B. (2014). Dziecko, rodzina i szkoła, wobec migracji rodzicielskich: 10 lat po akcesji do Unii Europejskiej. Warszawa: Wyższa Szkoła Nauk Społecznych Pedagogium.

Walczak, B. (2017). Migracja i edukacja: czy transnarodowe rodzicielstwo wpływa na osiągnięcia szkolne niemobilnych dzieci? Edukacja, 143, 106-116.

https://doi.org/10.24131/3724.170408

Weathington, B. L., Cunningham, C. J., Pittenger, D. J. (2010). Research methods for the behavioral and social sciences. Hoboken NJ: Wiley.

Weiner, B. (2010). Attribution theory. W: P. Peterson, E. Baker, B. McGaw, International encyclopedia of education (s. 558-563). New York: Elsevier.

https://doi.org/10.1016/B978-0-08-044894-7.00600-X

Whetten, R., Messer, L., Ostermann, J., Whetten, K., Pence, B. W., Buckner, M., O'Donnell, K. (2011). Child work and labour among orphaned and abandoned children in five low and middle income countries. BMC International Health and Human Rights, 11, 1-10.

https://doi.org/10.1186/1472-698X-11-1

White, A. (2017). Polish families and migration since EU accession. Bristol: Bristol University Press.

Whitley, B. E., Kite, M. E. (2010). The psychology of prejudice and discrimination. Belmont: Wadsworth.

Whorf, B. L. (1982). Język, myśl i rzeczywistość. Warszawa: PIW.

Wojciszke, B. (2011). Psychologia społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Wosińska, W. (2004). Psychologia życia społecznego. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Podobne publikacje