Fenomenologiczne inspiracje hermeneutycznego rozjaśniania fenomenu edukacji
2015, 60, Numer 2
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 286 KB
Liczba wyświetleń:213
Liczba pobrań:27
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The problem of phenomenological grounds for hermeneutic explanation of the existential phenomenon of education is based on the assumptions according to which the phenomenology of Edmund Husserl has “hermeneutic roots,” and “hermeneutics is formed on the basis of phenomenology”. In this sense, there exists a mutual, irreducible connection between the phenomenological and hermeneutical philosophy. Among the premises of Husserl’s philosophical project that may be considered relevant in the context of hermeneutic approach to understanding the phenomenon of education we can list: the issue of intentionality of acts of consciousness, the founding (Fundierung) ontology of the part and the whole, and the philosophy of everyday life (Lebenswelt). Those elements show their indisputable importance in the context of examination of both practice and theory of education and training. From this perspective, the phenomenon of education can be considered both in terms of a thematic whole, as well as in its various separate aspects, reflecting and defining the ambiguity and multidimensionality of education and upbringing processes. Exemplification of such aspects, recognized as phenomenological instances in the hermeneutic approach to clarification of education are the following phenomena: illumination, meaning (sense), atmosphere, presence, mystery, otherness and sensitivity.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Ablewicz K. 1994. Hermeneutyczno-fenomenologiczna perspektywa badań w pedagogice, Instytut Pedagogiki UJ, Kraków.
Ablewicz K. 2003. Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki antropologicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielońskiego, Kraków.
Baran B. 1990. Fenomenologia amerykańska: studium pogranicza, Inter Esse, Kraków.
Bielawa M. 1986. Spór o redukcję transcendentalną, „Studia Filozoficzne”, nr 5, s. 31–38.
Bocheński J.M. 1993. Współczesne metody myślenia, Wydawnictwo W drodze, Poznań.
Bollnow O.F. 1983. Anthropologische Pädagogik, Haupt, Stuttgart, Bern.
Bollnow O.F. 1989. The Pedagogical Atmosphere, tłum. M. van Manen, „Phenomenology and Pedagogy”, vol. 7, s. 5–63.
Brentano F. 1999. Psychologia z empirycznego punktu widzenia, tłum W. Galewicz, Wydawnictwo Naukowe PWN.
Chenari M. 2009. Hermeneutics and theory of mind, „Phenomenology and Cognitive Science”, nr 8, s. 17–31.
Chrudzimski A. 1996. Teoria intencjonalności Edmunda Husserla, „Kwartalnik Filozoficzny”, t. XXIV, z. 3, s. 89–103.
Conrad-Martius H. 1965. Die transzendentale und die ontologische Phänomenologie, [w:] tenże, Schriften zur Philosophie III, Kvsel-Verlag, München, s. 393–402.
Copei F. 1969. Der Fruchtbare Momente im Bildungsprozess, Quelle & Mayer, Heidelberg.
Embree L. 2006. Analiza refleksyjna. Wprowadzenie do badań fenomenologicznych, tłum. A. Łagodzka, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
Farber M. 1967. The Foundation of Phenomenology. Edmund Husserl and the Quest for a Rigorus Science of Philosophy, State University of New York Press, Albany.
Filek J. 2002. Fenomenologia wychowania, [w:] tenże, Filozofia jako etyka, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 82–120.
Gadamer H.-G. 1993. Koło jako struktura rozumienia, tłum. G. Sowiński, [w:] Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, wyb. G. Sowiński, Wydawnictwo Naukowe PAT, Kraków, s. 227–234.
Gadamer H.-G. 2004. Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, tłum. B. Baran, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Gadamer H.-G. 2008. Wychowanie jest wychowaniem siebie, tłum. P. Sosnowska, [w:] Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane, wyb. R. Godoń, Wydawnictwo UW, Warszawa, s. 258–270.
Galewicz W. 1994. Logische Untersuchungen, [w:] Przewodnik po literaturze filozoficznej XX wieku, red. B. Skarga, t. 2, PWN, Warszawa, s. 165–176.
Gara J. 2009a. Filozoficzna kategoria totalności jako heurystyka pseudopedagogiczności, „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 1, s. 31–58.
Gara J. 2009b. Od filozoficznych podstaw wychowania do ejdetycznej filozofii wychowania, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.
Gara J. 2009c. „Świat życia codziennego” jako źródło wiedzy pedagogicznej, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 2, s. 9–19.
Gurwitsch A. 1989. Problemy świata przeżywanego, [w:] Fenomenologia i socjologia, red. Z. Krasnodębski, PWN, Warszawa, s. 151–160.
Heidegger M. 1999. Ku rzeczy myślenia, tłum. C. Wodziński, Fundacja Aletheia, Warszawa.
Heidegger M. 2009. Podstawowe problemy fenomenologii, tłum. B. Baran, Fundacja Aletheia, Warszawa.
Husserl E. 1968. Phänomenologische Psychologie. Husserliana: Edmund Husserl Gesammelte Werke, IX, ed. W. Biemel; Martinus Nijhoff, The Hague.
Husserl E. 1976. Kryzys nauki europejskiej a transcendentalna fenomenologia, tłum. J. Szewczyk, „Studia Filozoficzne”, nr 9, s. 93–121.
Husserl E. 1987. Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna, tłum. S. Walczewska, PAT, Kraków.
Husserl E. 1993. Kryzys europejskiego człowieczeństwa a filozofia, tłum. J. Sidorek, Fundacja Aletheia, Warszawa.
Husserl E. 2000. Badania logiczne, t. II, cz. I, II, tłum. J. Sidorek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Husserl E. 2006. Badania logiczne, t. I, tłum. J. Sidorek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Ingarden R. 1974. Wstęp do fenomenologii Husserla, PWN, Warszawa.
Ingarden W. 1970. Co jest nowego w ostatniej pracy Husserla?, „Studia Filozoficzne”, nr 4(65)–5(66), s. 3–14.
Judycki S. 1994. Die Krisie der europäischen Wissenschaften und die transzendentale Phänomenologie, [w:] Przewodnik po literaturze filozoficznej XX wieku, t. 2, red. B. Skarga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 196–203.
Kamiński S. 1967. Metody współczesnej metafizyki, „Rocznik Filozoficzny”, t. XV, z. 1, s. 25–39.
Kaufman W. 1957. Existentialism from Dostoevsky to Sartre, [w:] Existentialism from Dostoevsky to Sartre, Meridian Books, New York, s. 11–51.
Kowalczyk S. 1986. Polski personalizm współczesny, „Roczniki Nauk Społecznych”, nr 14, z. 1, s. 97–121.
Krüger H.-H. 2005. Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, tłum. D. Sztobryn, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
Langeveld M.J. 1983. Reflections on Phenomenology and Pedagogy, „Phenomenology and Pedagogy”, vol. 1, nr 1, s. 5–10.
Langeveld M.J. 1984. How Does the Child Experience the World of Things? „Phenomenology and Pedagogy”, vol. 2, nr 3, s. 215–223.
Lippitz W. 1990. Ethics as Limits of Pedagogical Reflection, „Phenomenology and Pedagogy”, vol. 8, s. 49–60.
Lippitz W. 2005. Różnica i obcość. Studia fenomenologiczne w obrębie nauki o wychowaniu, tłum. A. Murzyn, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków.
Loch W. 1986. Possibilities of the Father Role, „Phenomenology and Pedagogy”, vol. 4, nr 3, s. 66–77.
Lyotard J.F. 2000. Fenomenologia, tłum. J. Migasiński, Wydawnictwo KR, Warszawa.
Łaciak P. 2000. Pojęcie horyzontu w fenomenologii Edmunda Husserla, „Sztuka i Filozofia”, t. 18, s. 41–55.
Łukaszewicz D. 1996. Kategoria stanu rzeczy w badaniach logicznych Edmunda Husserla, „Kwartalnik Filozoficzny”, z. 3, s. 63–87.
Madison G.B. 1993. Hermeneutyka Husserla jako przyczynek do dyskusji na temat wyjaśniania i rozumienia, tłum. A. Zinserling, [w:] Świat przeżywany, red. Z. Krasnodębski, K. Nellen, PIW, Warszawa, s. 186–212.
Manen M. van 1990. Researching Live Experience. Human Science for An Action Sensitive Pedagogy, State University of New York Press, New York.
Manen M. van 1979. The phenomenology of pedagogic of observation, „The Canadian Journal of Education”, vol. 4, nr 1, s. 5–16.
Meyer-Drawe K. 1986. Kaleidoscope of Experiences: The Capability to be Surprised by Children, „Phenomenology and Pedagogy”, vol. 4, nr 3, s. 48–55.
Meyer-Drawe K. 1997. Education, [w:] Encyclopedia of phenomenology, red. L. Embree, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht–Boston–London, s. 157–162.
Michalski K. 1980. Sens i fakt. O polemice Husserla z psychologizmem, „Studia Filozoficzne”, nr 2, s. 83–108.
Michalski K. 1988. Logika i czas. Próba analizy Husserlowskiej teorii sensu, PIW, Warszawa.
Michalski K. 1998. Heidegger i filozofia współczesna, PIW, Warszawa.
Obuchowski K. 2000. Człowiek intencjonalny, czyli o tym, jak być sobą, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.
Patočka J. 1993. Filozofia kryzysu nauki według Edmunda Husserla i jego koncepcja fenomenologii „świata przeżywanego”, tłum. J. Zychowicz, [w:] Świat przeżywany, red. Z. Krasnodębski, K. Hellen, PIW, Warszawa, s. 25–47.
Piecuch J. 2001. Fenomenologiczna refleksja czy hermeneutyczne rozumienie. Heideggerowski zwrot ku fenomenologii rozumienia, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego”, nr 21, s. 57–73.
Pulkowska M. 1979. Otto Friedrich Bollnow – filozof zaufania do świata, „Znak”, nr 11, s. 1179–1187.
Ricoeur P. 1991. Negatywność i pierwotna afirmacja, tłum. A. Szczepańska, [w:] Podług nadziei. Odczyty, szkice, studia, wyb. S. Cichowicz, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
Ricoeur P. 1996. Fenomenologia i hermeneutyka: wychodząc od Husserla..., tłum. M. Drwięga, „Kwartalnik Filozoficzny”, t. XXIV, z. 3, s. 149–181.
Ricoeur P. 2003. O sobie samym jako innym, tłum. M. Kowalska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Rolewski J. 1999. Husserlowska kategoria a priori świata przeżywanego, [w:] Studia z filozofii niemieckiej, t. 3. Współczesna fenomenologia niemiecka, red. S. Czerniak, J. Rolewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń, s. 195–224.
Rosiak M. 1995. Ontologia ufundowania. Ogólna teoria części i całości w Badaniach logicznych Edmunda Husserla, „Filozofia Nauki”, nr 1–2, s. 25–61.
Rosiak M. 1996. Formalizacja ontologii ufundowania, „Filozofia Nauki”, nr 1, s. 41–80.
Simmel G. 2007. Filozofia kultury. Wybór tekstów, tłum. W. Kunicki, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Sosnowska P. 2009. Filozofia wychowania w perspektywie Heideggerowskiej różnicy ontologicznej, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Inne artykuły z tego numeru
Introduction
- the culture of questioneducationthe fusion of horizonsself-education
Gadamera doświadczenie i teoria wychowania: uczenie się, że inny może mieć rację
- sensetasteeducationimitationrepetitionreductionism
Pytanie o sens (w) edukacji. Grondinowska semantyka sensu i jej pedagogiczne egzemplifikacje a antyredukcjonizm hermeneutyki kształcenia
Podobne publikacje
Introduction
- the culture of questioneducationthe fusion of horizonsself-education
Gadamera doświadczenie i teoria wychowania: uczenie się, że inny może mieć rację
- sensetasteeducationimitationrepetitionreductionism
Pytanie o sens (w) edukacji. Grondinowska semantyka sensu i jej pedagogiczne egzemplifikacje a antyredukcjonizm hermeneutyki kształcenia